Gençler Ozkan, Ayse MıneDağ, Şüheda Rumeysa Osmanlıoğlu2026-04-042026-04-0420232146-944X2630-5569https://doi.org/10.5336/pharmsci.2023-95747https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1258701https://hdl.handle.net/11616/107408Rhododendron L. cinsi, çoğu Kuzey Yarım Küre’de doğal ola- rak yetişen binden fazla tür ile temsil edilir. Orman gülleri, güzel çi- çekleri nedeniyle dünyan ın birçok yerinde peyzaj alan ında yayg ın olarak kullanıldığından, ticari olarak da yetiştirilmektedir. Bu bitkilerle ilgili ilk yazılı bilgiler MÖ 401 yılına kadar uzanır ve orman gülü ba- lının (deli bal) toksik etkilerinden bahseder.Rhododendron türleri üze- rinde yap ılan çal ışmalar ile bitkide ve bitkiden elde edilen balda bulunan bazı toksik bileşenler tanımlanmıştır. Görülen zehirlenmele- rin özellikle yağda çözünen grayanotoksinlerle ilişkili olduğu bildiril- miştir. Bu bileşikler hücre zarındaki sodyum kanallarını etkileyerek bir takım nörolojik, gastrointestinal ve kardiyovasküler i şlev bozuklukla- rına neden olur. Grayanotoksinler, çiçekler ve nektar da dâhil olmak üzere bitkinin her yerinde bulunur. Toksik içeri ğine ve etkilerine rağ- men Rhododendron türleri ve deli bal, geleneksel Çin ve Ayurveda tıbbı gibi eski t ıp sistemlerinde ve ayr ıca Avrupa ve Kuzey Amerika halk tıbbında inflamasyon, a ğrı, ateş, soğuk algınlığı semptomları, cilt ra- hatsızlıkları gibi çeşitli semptomların ve gastrointestinal bozukluklar, diyabet, astım ve hipertansiyon gibi rahatsızlıkların tedavisinde kulla- nıldığı bildirilmiştir. Deli bal, Nepal ve Türkiye’de hem sofralık olarak hem de geleneksel tedavilerde tüketilmekte olup en sık zehirlenme va- kaları bu bölgelerde görülür. Bu çal ışmada, Rhododendron cinsinin genel botanik özellikleri, etnobotanik kullanımları, fitokimyasal yapı- ları, farmakolojik özellikleri ve deli bal toksisitesi hakk ında bir der- leme yapılması amaçlanmıştır.trinfo:eu-repo/semantics/openAccessBiyolojiToksikolojiEkolojiVeterinerlikFarmakoloji ve EczacılıkArticle12213514210.5336/pharmsci.2023-957471258701