Yazar "Acar, Furkan" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 3 / 3
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    AHP Yöntemi ile Öncelikli İyileştirilmesi Gereken Sayaç Hatası Yönetim Bileşenlerinin Tespiti
    (2025) Fırat, Mahmut; Bozkurt, Cansu; Acar, Furkan
    Su temin ve dağıtım sistemlerinde meydana gelen su kayıpları Su idareleri için ekonomik kayıp oluşturması nedeniyle önemli bir sorundur. Su idareleri için doğrudan gelir kaybına sebep olan idari kayıplar yasal olmayan tüketimler, faturalama, veri işleme hataları ve sayaç hatalarından oluşmaktadır. Yasal olmayan tüketimler ve faturalama hataları doğrudan idare yönetimi ile ilişkilidir ve prosedürlerin iyileştirilmesi ile azaltılabilmektedir ancak sayaç hatalarından kaynaklanan kayıpların ölçülmesi ve yönetimi daha zordur. Bu çalışmada sayaç hatası yönetim bileşenlerini tespit etmek, ağırlık katsayılarını belirlemek, bileşenleri önceliklendirmek amacıyla çok kriterli karar verme yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi uygulanmıştır. Çalışma kapsamında 27 bileşen tespit edilmiş ve bu bileşenler İdare yönetim, Su dengesi bileşenleri, İdari kayıp yönetimi, Ekonomik analiz, Performans izleme ve Veri yönetimi ana başlıkları altında incelenmiştir. Sonuçlar sayaç hatası yönetim bileşenlerinden en etkili olanın 0,1224 ağırlık katsayısı ile “Sayaç hata oranlarının belirlenmesi-sayaçların izlenmesi” bileşeni olduğunu ve 0,0782 katsayı ile “İdari kayıplara etki eden faktörlerin analizi” ile 0,0770 katsayı ile “Abone sayaç hatasından kaynaklanan kayıplar” ın onu takip ettiğini göstermiştir. Yapılan çalışma strateji belirleme ve önceliklendirme kapsamında karar analiz yönteminin nasıl uygulanabileceğini göstermektedir.
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    İdari Kayıp Yönetiminde Karar Verme Süreçlerinin ve Etki Düzeylerinin Analitik Hiyerarşi Süreç (AHP) ve Bulanık AHP ile Değerlendirilmesi
    (2025) Fırat, Mahmut; Acar, Furkan; Bozkurt, Cansu
    Son yıllarda etkisi daha fazla hissedilen küresel iklim krizi su kaynakları üzerinde daha da fazla stres oluşturmaktadır. Kentsel su temin ve dağıtım sistemlerinde mevcut su kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanımı zorunlu hale gelmektedir. Su hırsızlığı, faturalama hataları ve eksik veri kaydı gibi sebeplerden kaynaklanan idari su kayıpları, su ve enerji kaybının yanı sıra, gelir kaybı da oluşturmaktadır. Aynı zamanda su kayıpları su üretimi ile de ilişkili olduğu için su alma, arıtma, tedarik işlemleri ve gerekli altyapının kurulması aşamalarında çevresel etkilere de neden olmaktadır. Bu kayıpların yönetilebilmesi için etkili faktörler, azaltılmasına yönelik stratejiler, kayıp yönetiminde kullanılan mevcut bilgi ve uygulamalar kapsamlı bir biçimde incelenmelidir. Bu çalışmada idari kayıp yönetiminde karar verme süreçlerinin ve etki düzeylerinin analitik hiyerarşi süreç (AHP) ve BAHP yöntemleri ile değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bunun için veri ölçüm ve yönetimi, sayaç yönetimi, faturalandırılmamış yasal kullanımlar ve kaçak kullanım başlıkları altında toplam 22 yönetim bileşeni belirlenmiştir. AHP ve BAHP yöntemleri ile elde edilen idari kayıp yönetimi bileşenlerinin ağırlık katsayıları incelendiğinde AHP’de 0.5048 ve BAHP’de 0.3489 katsayıları ile veri ölçüm ve yönetim ana başlığının ilk sırada yer aldığı görülmektedir. Alt bileşen ağırlıkları incelendiğinde ise AHP ve BAHP yöntemleri ile elde edilen ağırlık katsayılarına göre oluşturulan sıralamada ilk 11 bileşenden 9 tanesinin aynı olduğu, AHP yönteminde net yargıların dikkate alınması BAHP’de ise bulanık küme teorisinin kullanılması gibi yöntemlerin hesaplama tekniklerinden kaynaklı olarak diğer sıralamalarda iki yöntem arasında farklılık olduğu gözlemlenmiştir. Karar probleminde Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri kullanılarak ağırlık katsayıları, kullanılan yöntemin hesaplama tekniği, karar bileşenlerinin birbiri ile etkileşim durumu, problemin içerdiği belirsizlikler ve kararlılıklara bağlı olarak değişebilmektedir. Bu nedenle çalışmada karar probleminin yapısına uygun tekniğin seçilmesiyle idari kayıp yönetimi bileşenlerinin önceliklendirilmesi amaçlanmıştır. Bu çalışmanın su idarelerinin strateji belirleme, planlanma ve bütçeleme gibi çalışmalarda karşılaştıkları zorluklara fayda sağlayacağı düşünülmektedir.
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    Su dağıtım sistemlerinde sürdürülebilir su yönetimi için çoklu ölçütlü karar verme ile idari kayıp bileşenlerinin değerlendirilmesi
    (İnönü Üniversitesi, 2025) Acar, Furkan; Fırat, Mahmut; Bozkurt, Cansu
    Su kaynaklarının verimli kullanılmasında su kayıplarının önlenmesi oldukça kritik rol oynamaktadır. Abone sayaç hatalarından kaynaklanan kayıplar ve yasadışı kullanımları içeren idari kayıpların etkin yönetimi su ve finansal verimliliğin sağlanmasına ciddi katkı sunmaktadır. İdari kayıpların fazla olduğu sistemlerde aşırı su kullanımı ortaya çıkmaktadır. Ayrıca idari kayıp oranının artmasına bağlı olarak idarelerin doğrudan gelir kaybı da artmaktadır. Bu çalışmada, kentsel su temin ve dağıtım sistemlerinde idari kayıp ve faturalandırılmamış yasal kullanımların yönetim bileşenlerinin önceliklendirilmesi ve bu bileşenlerin etkin ve sürdürülebilir bir şekilde yönetilmesi için bir çerçeve sunulması amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında ilk olarak iyileştirilmesi gereken bileşenlerin değerlendirilebilmesi için ekonomik, idari/yönetim, sosyo-ekonomik, çevresel ve sosyal kategorilerde kriterler belirlenmiştir. Bileşenlerin karar kriterleri üzerindeki önem derecelerinin belirlenmesinde Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Analitik Ağ Süreci (ANP) yöntemleri ayrı ayrı uygulanmıştır. Daha sonra AHP ve ANP ile ağırlıklandırılmış karar matrislerine TOPSIS (İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Tercih Sıralaması Tekniği) yöntemi uygulanmış ve bileşenlerin su kayıpları üzerindeki etkilerine göre sıralaması elde edilmiştir. Ayrıca Bayes ağları kullanılarak bileşenlerin İdari kayıplar üzerindeki olasılıksal analizleri gerçekleştirilmiştir. Son aşamada bulanık mantık teorisi ile bileşenlerin maliyet, su-enerji-gelir kaybı, sosyal etki açısından oluşturabilecekleri risk potansiyelleri hesaplanarak risk sınıflandırması gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, su temin dağıtım sistemlerinde idari kayıpları en aza indirmek, su ve finansal verimliliği sağlamak, gelir kaybına neden olan faktörleri en aza indirmek için önemli veriler sunmuştur. Kriter ağırlıklandırma yöntem sonuçları idari kayıp bileşenlerinin suyun korunması, verimlilik, işletme maliyeti, ödeyebilirlik ve gelir artırımı kriterleri üzerinde büyük etkisi olduğunu göstermektedir. Olasılıksal analiz ve risk değerlendirmeleri ile idari su kayıp bileşenlerinin maliyet, su-enerji-gelir kaybı ve sosyal etki açısından etkileri incelendiğinde ana bileşenlerde veri ölçüm ve yönetimi ile sayaç yönetimi, alt bileşenlerde ise sistem giriş debisinin düzenli ölçülmemesi veya hatalı ölçülmesi ile ortalama sayaç yaşının yüksek olması bileşenlerinin yüksek öneme sahip olduğu tespit edilmiştir. Olasılığa dayalı risk değerlendirme modelinde ise bileşenlerin gerçekleşme olasılıkları (P), yatırım, işletme, bakım ve rehabilitasyon maliyetleri (C), su, enerji ve gelir kaybı (L) ve sosyal etki (S) kategorilerinde incelenmesi ile risklerin sistematik olarak değerlendirilebilmesi ve etkilerinin tahmin edilebilmesi amaçlanmıştır. Sonuçlar veri ölçüm ve yönetimi ana başlığının idari kayıp oluşma olasılığını 89.78 düzeyinde etkilediğini, alt bileşenlerde ise tahakkuk ve faturalama sisteminin yetersiz olması, kaçak kullanımdan kaynaklı kayıpların fazla olması ve yasal faturalandırılmamış ve ölçülmemiş kullanımların fazla olması bileşenlerinin yüksek etki düzeyinde olduğunu göstermiştir. Elde edilen sonuçlar, kentsel su yönetiminde idari kayıpların yönetimi için uygulanabilir stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayacak nitelikte olup, su yönetimi alanında karar vericilere yol gösterici olacaktır.