Yazar "Bettemir, Önder Halis" seçeneğine göre listele
Listeleniyor 1 - 18 / 18
Sayfa Başına Sonuç
Sıralama seçenekleri
Öğe Akıllı Telefonlarda Yapı Analizi için HızlıYakınsayan Moment Dağıtma Algoritması(İnönü Üniversitesi, 2017) Bettemir, Önder HalisÖz: Yapım süreci boyunca iş iskelesi ve geçici yapılar üzerinde tasarım aşamasında öngörülemeyen yükleme birleşimleri oluşabilir. Saha mühendisleri inşaat aşamasında çabuk karar almaları gerektiği için güvensiz sonuçlara sebep olabilecek sezgisel kararlar alabilmektedir. Bu çalışmada saha mühendislerine yardımcı olmak amacıyla elde taşınabilen cihazlarda çalışabilen moment dağıtma tabanlı yapı analiz algoritması önerilmiştir. Geleneksel moment dağıtma yöntemi tek analizde yanal deplasman ve oturmaya maruz yapıları çözebilecek şekilde iyileştirilmiştir. Bu sayede önerilen algoritma sınırlı hafıza ve işlem gücüne sahip elde taşınan cihazlarda verimli biçimde çalıştırılabilmektedir. Bu sayede saha mühendisleri yapım aşamalarını sahada gerçek zamanlı analiz edip doğru kararları anında alabileceklerdir.Öğe BOYA MALZEMESİNİN KABULÜ İÇİN BLOKZİNCİR TABANLI AKILLI SÖZLEŞME ALGORİTMASI ÖNERİSİ(2024) Bettemir, Önder Halis; Uzunkaya, AliBlokzincir tabanlı akıllı sözleşme algoritmalarının yaygınlaşması ile sözleşme koşullarının uygulanması hızlanmakta ve üçüncü taraflara ödenen komisyon maliyetleri önemli ölçüde azalmaktadır. Bu çalışmada blokzincir tabanlı akıllı sözleşme algoritması ile bir inşaatın boya işlerinin gerçekleştirilmesi için maliyet, süre ve kalite hususlarını dikkate alarak süreci yönetebilecek bir çerçeve sistem önerilmiştir. İnşaat öncesi hazırlanan iş programı ve metraj değerlerini dikkate alan akıllı sözleşme algoritması ne zaman ve ne kadar boya malzemesine ihtiyaç duyulacağını sözleşmede tanımlanan kalite, renk ve sınıf tariflerini dikkate alarak belirlemektedir. Önceden anlaşılan tedarikçinin stok durumu dikkate alınarak zamanında teslimat yapma imkânı değerlendirilmekte ve teslimat süreci başlayan malzeme için ön ödemeler gerçekleştirilmektedir. Barkod ve renk kodu okumalarıyla boyanın sözleşmede belirtilen standartlara uygunluğu kontrol edilmektedir. Ödemeler blokzincir aracılığıyla kripto paralarla yapılacağından, üçüncü taraflara ödenecek komisyonlar azalacaktır. Önerilen sistemle, malzeme sipariş ve teslimat süreçlerindeki insan müdahalesi ve hatalar en aza indirilecek, proje paydaşları arasındaki anlaşmazlıklar azalacak, süreç hızlanacak ve maliyetler düşecektir.Öğe Computation of Critical Path Probabilities by Modified PERT(2020) Bettemir, Önder HalisAbstract: Detection of the critical path and the uncertainty of the estimated duration are important for the contactors. PERT and Modified PERT methods can estimate the uncertainty of construction duration. However, probability of a path being critical is not estimated by the aforementioned methods. Monte Carlo simulation is implemented for the detection of probabilities of activities being critical. However, Monte Carlo simulation requires significant computational demand and this method is not suitable for iterative optimization procedure. In this study, Modified PERT method is enhanced by considering every possible path completion combinations. As a result, probability of finishing a path at a certain time and finishing the remaining paths earlier than the corresponding time is computed. This enabled the computation of probability of a path being critical path. For large networks the number of path completion combinations increases which makes the probabilistic computations burdensome. The relationship between the path completion combinations and the statistical intersection operations is derived and a macro code which executes the intersection computations is generated. The algorithm is tested on four sample problems and the results are compared with Monte Carlo simulation. Analysis results interpret that the method is significantly faster than Monte Carlo simulation with similar probability estimations.Öğe Development of a Land Vehicle and Data Acquisition System for Building Audit(International Society for Photogrammetry and Remote Sensing, 2026) Doğan, Nezir; Şengül, Ayşe Nur; Uzunkaya, Ali; Kaya, Merve; Bettemir, Önder HalisIn this study, a low-cost, low-computational colour sensor-based verification system was developed to objectively assess the conformity of building material colours to the technical specifications or specified terms in contracts. The proposed system aims to eliminate subjective evaluations during the material acceptance and quality control processes, ensuring repeatable acceptance of materials in accordance with the technical specifications through measurements. The developed method utilizes colour measurements in the RGB colour space, requiring minimal storage and computational effort. To achieve high consistency, the suitability of the material colour is evaluated after conversion to the HSV colour space. Field applications have demonstrated that the HSV colour space provides more consistent results compared to the RGB model during comparison and cosine similarity calculations. HSV's separate evaluation of hue, saturation, and luminance components reduces the impact of variable lighting conditions on measurement accuracy and provides more reliable results in colour similarity analysis. This study demonstrates that the system developed can contribute to higher accuracy and efficiency in material procurement and quality control processes in construction projects during the material procurement process in the construction industry. © Author(s) 2026. CC BY 4.0 License.Öğe Development of BIM software with quantity take-off and visualization capabilities(2022) Ergen, Faruk; Bettemir, Önder HalisBuilding Information Modeling (BIM) prepares quantity take-off of construction items, helps the management of the design and construction process and prepares 3D visualization of the construction phases. BIM offers more control over the construction tasks and improves the efficiency. Construction professionals are aware of the benefits of BIM however, the utilization of BIM is still not common yet because of the BIM software cost and training requirement of the staff. In this study, open-source BIM software is developed by Python programming language. The software is capable of preparation of 2-dimensional drawings, 3D visualization as well as execution of quantity take-off computations of formwork and concrete. The codes are developed in Python language by using SQlite library and Ursina engine. A graphical user interface is formed by Python language for the execution of 2 Dimensional drawings and entries of the coordinates of the structural elements as well as attribute data. 3D coordinates of the structural elements are computed by using the joint coordinates of the structural elements. 3D visualizations of the structural elements are performed by the Ursina engine. The connections and intersections of the joints and structural elements are stored in a database that is formed by SQlite. The voids are successfully computed and formwork and concrete quantities are computed. The open-source BIM software would have low investment and operational costs for the construction firms and would increase BIM usage. The utilization of the software would decrease the manmade errors during the quantity take-off preparation step.Öğe Güçlendirme İşlerinde Miktar Hatasına Bağlı Dengesiz Teklifin Önlenmesi için Öneriler(2024) Bettemir, Önder Halis; Topuz, SuatYıkıcı 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından on binlerce orta hasarlı binanın güçlendirilmesi ve az hasarlı binaların tamiratı gerçekleştirilmektedir. Güçlendirme ve onarım süreci ihale ve sözleşme üzerine deneyimsiz apartman yöneticileri tarafından yürütüldüğü için deneyimli yükleniciler tarafından sunulabilecek dengesiz tekliflere karşı etkisiz kalınabilmektedir. Ayrıca deprem sonrası bölge halkında oluşan yüksek düzeydeki endişe ve korku nedeniyle yüklenicilerin iş artışı talepleri işveren tarafından kabul edilerek sözleşme bedelinin çok üzerinde iş artışları görülebilmektedir. Bu çalışmada güçlendirme işlerinde dengesiz teklife dayalı olası iş artışlarından dolayı yüklenicilerin haksız kazanç elde etmelerinin önüne geçebilecek revize fiyat uygulamaları önerilmiş ve sonuçları değerlendirilmiştir. Kamu ihale kanunu eklerinde yer alan revize birim fiyat formülünün dengesiz teklif üzerindeki etkinliği %0 ile %20 iş artışından sonra uygulanma durumu incelenmiştir. Buna ek olarak daha hızlı fiyat eksiltmesi sağlayabilmek için artış oranının üssü alınarak revize birim fiyat formülü modifiye edilmiştir. Modifiye revize fiyat formülünün %0 ile %20 iş artışından sonra uygulanması incelenmiş ve dengesiz teklif sunan yüklenicinin iş artışından dolayı elde edeceği kârı azaltarak iş artışının cazip olmaması amaçlanmıştır. Bununla beraber dengeli teklif veren yüklenicilerin hızlı düşen birim fiyat uygulamasından mağdur olmayacak düzeyde revize birim fiyat uygulanması önerilmektedir. Vaka analizi çalışmasında elde edilen bulgulara göre modifiye revize birim fiyat formülünün %10 iş artışından sonra uygulanmasının dengesiz teklif sunan yüklenicinin aşırı kâr etmesini önlerken dengeli teklif sunan yüklenicinin makul kâr elde edebilmesine olanak verdiği belirlenmiştir. Bu çalışmada uygulaması kolay ve tarafların haklarını gözeten adaletli bir revize fiyat uygulaması önerilerek güçlendirme işlerinin adil ve güvenli biçimde gerçekleştirilmesinin sağlanması amaçlanmıştır. Bu sayede dengesiz teklif sunan yükleniciler için iş artışı cazip olmayacak ve iş artışları gerekli haller dışında ortaya çıkmayacağı için deprem sonrası maddi durumu zayıflayan konut sahiplerinin finansal sağlıklarını aşırı etkilemeyecek biçimde güçlendirme işleri gerçekleştirilebilecektir.Öğe İçme suyu şebeke arızalarına müdahale için karar destek sisteminin geliştirilmesi Development of a decision support system for the maintenance of water distribution network(Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 2007) Bettemir, Önder Halis; Özdemir, Özgür; Fırat, MahmutÖz: İçme suyu şebekelerinde meydana gelen arızalara müdahale edilmesi önemli bir karar alma problemidir. Şebeke arızalarına hiç beklenmeyecek bir şekilde müdahale edilmesi amaçlanırsa çok sayıda ekibin istihdam edilmesi gerekir. Ekip sayısının düşük tutulması durumunda ise arızalara müdahale süresi çok uzayacak ve arızaların yol açtığı işletme maliyeti önemli boyutlara ulaşacaktır. Arıza sıklığının mevsimsel değişim göstermesi problemin çözümünü daha da zorlaştırmaktadır. Bu çalışmada içme suyu dağıtım sistemlerindeki arızalara müdahale probleminin çözümü için Diferansiyel Gelişim Algoritması ile en iyileme yapan bir karar destek sistemi önerilmiştir. Bunun için Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) hizmet alanında bulunan su dağıtım sistemine ait geçmişte gözlenmiş arıza kayıtlarından yararlanılmıştır. Geçmiş yıllarda gerçekleşen arıza sayılarından yola çıkarak gelecek yıllarda gerçekleşmesi beklenen arıza sayıları regresyon ile tahmin edilmiştir. Şebekenin gelecekteki durumu modellenip arıza sayıları tespit edilerek onarım ekiplerinin müdahale edebileceği arıza sayısından yararlanarak arıza ihbarlarının bekleme süreleri belirlenmiştir. Gerekli ekip sayıları arızanın yol açtığı maliyetlerinin ve personel giderlerinin toplamı en az olacak şekilde Diferansiyel Gelişim Algoritması ile belirlenmiştir. Bu sayede gelecekte olması muhtemel arızaların en düşük maliyetle çözülebilmesi için istihdam edilmesi gereken ekip sayıları tahmin edilmiştir. Bu çalışmada içme suyu şebekelerinde görülen arızalara en düşük işletme maliyeti ile müdahale edilebilmesi için bir karar destek uygulaması geliştirilmiştir. Karar destek sisteminin uygulanması ile arıza müdahale maliyetlerinde önemli tasarrufların sağlanabileceği belirlenmiştir. Bu sistemi kullanan yerel yönetimler hem mevcut ekiplerinin dağılımını en uygun biçimde düzenleyip işletme maliyetlerinde tasarrufa gidebilirler hem de gelecekte ihtiyaç duyacakları personel sayılarını belirleyip daha verimli istihdam politikaları uygulayabileceklerdir.Öğe İNŞAAT İŞLERİNİN İŞ PROGRAMINA BAĞLI NAKİT AKIŞI DEĞİŞKENLİĞİNİN SAPTANMASI VE DÜZENLENMESİ(2019) Bettemir, Önder Halis; Gündüz, Ebru; Akkurt, Onur; Efe, Hilal; Arslan, Mehmet AydınÖz: İnşaat projesinin yapım süresi ve maliyeti inşaat öncesinde hazırlanan malzeme tedariki ve metraj verilerine dayanarak oluşturulan iş programı ve maliyet analizleri temel alınarak tahmin edilir. İnşaat sürecinde öngörülemeyen etkenler nedeniyle iş programında ve maliyetlerde değişiklikler meydana gelebilir. Bu durum, nakit akışını etkiler. İnşaat sırasındaki iş yoğunluğu nedeniyle nakit akışının güncellemesinin ihmali, gelir gider dengesinin önceden bilinememesine neden olacak ve inşaatın finansmanı üzerinde önemli sorunlar doğurabilecektir. Bu çalışmada, belirtilen sorunların oluşmaması ve güncel verileri kullanarak en doğru ve güncel nakit akışı elde etmek için hakediş hesaplamalarını doğrudan iş programı ile ilişkilendirerek hesaplayan bir model geliştirilmiştir. Bunun için tüm metraj hesaplarında işlem adımları formülleştirilmiş ve formüller hesap cetveli uygulamasında tanımlanmıştır. Malzeme tedariki dâhil metraj verileri ile iş kalemlerinin işçilik ihtiyaçları ve süreleri belirlenmiştir. Doğrusal iş programı ile oluşturulan iş planından aktivitelerin başlangıç ve bitiş süreleri elde edilmiştir. Aktivitelerin maliyetleri birim fiyat analizleri ile belirlenmiş ve günlük gerçekleşen inşaat işleri ve harcamaları hesaplanmıştır. Aktivite sürelerinde olabilecek değişiklikler, iş programı ile birlikte güncellenmekte ve insan müdahalesi olmadan gerçekleşen kısma ait hak ediş ve kalan imalat bedeli yeniden hesaplanmaktadır. Hesaplamaların, tüm müteahhitlerin uygulayabileceği biçimde gösterilebilmesi için hesap cetveli uygulaması şeklinde tasarlanmıştır. Bu uygulama sayesinde müteahhitler inşaat işlerinin nakit akışını anlık güncelleyebilecek ve ileride oluşabilecek olumsuzlukları önceden fark edip önlem alabileceklerdir.Öğe Kaynak Dengeleme Probleminin Arama Uzayını Paralel Programlama ile Tarayarak Kesin Çözümü(2021) Erzurum, Tuğba; Bettemir, Önder HalisKaynak dengeleme problemi (KDP) sezgisel, modern sezgisel ve matematiksel yöntemlerle çözülmektedir. Fakat belirtilen yöntemler özellikle büyük boyutlu problemler için kesin çözümü garanti edememektedir. Bu çalışmada KDP'nin aktiviteler arasındaki bağımlılık ilişkilerini ihlal etmeden ve proje süresinde uzamaya neden olmayacak şekilde bolluğu olan aktivitelerin ertelenmesi ile elde edilebilecek birbirinden farklı kaç iş programı oluşturulabileceği hesaplanmıştır. Arama uzayı olarak tanımlanan tüm uygulanabilir iş programlarının tamamının denenmesi ile garantili biçimde KDP'nin en iyi çözümü elde edilerek mevcut yöntemlerden farklı biçimde KDP'nin çözülmesi sağlanmıştır. Aktivite sayısı ile arama uzayı arasında seri bağlı aktiviteler için üstel bağıntı formülü türetilerek büyük projelerin tek işlemci ile çözümünün makul sürede gerçekleşemeyeceği belirlenmiştir. Problemin paralel programlama ile tüm işlemcilere eşit sayıda şebeke çözümü düşecek şekilde paylaştırılması sağlanmıştır. Bu çalışmada en büyüğü 36 aktiviteli olan 4 KDP arama uzayının tamamı taranıp makul sürede çözülerek geliştirilen yöntemin uygulanabilir olduğu kanıtlanmıştır. Bu yöntem ile daha küçük parçalara ayırmak sureti ile daha büyük kaynak dengeleme problemlerinin kesin çözümü elde edilebilecektir.Öğe Law of Sines Based Approach for the Accurate Orientation Determination(International Society for Photogrammetry and Remote Sensing, 2026) Kaya, Merve; Doğan, Nezir; Bettemir, Önder HalisThanks to developing sensor technologies and autonomous systems, modelling buildings with environmental data and the digital twin approach are becoming increasingly important. This study examines the environmental perception, obstacle detection, and directional correction capabilities of an autonomous vehicle equipped with on board distance sensors integrated with building information modelling (BIM). The vehicle operating around a building detects obstacles through its on board sensors while maintaining its motion parallel to the building wall. Possible angle and direction deviations during movement are determined using the geometry of a triangle formed by three distance measurements taken from specific angles with ultrasonic sensors and the sine theorem. The resulting environmental map from the obtained data will form the basis for digital twin modelling. Instead of using expensive sensors to determine direction, this study uses a method that determines the vehicle's direction using geometry based on the sine theorem and three distance measurements taken from different angles. Field studies have not encountered any adverse events other than erroneous distance measurements due to sensor echo detection. The direction determination method developed in this study is expected to be particularly beneficial for mapping and creating digital twins of buildings. © Author(s) 2026. CC BY 4.0 License.Öğe Otonom Dozer İçin Küreme Algoritması Geliştirilmesi(2018) Yıldırım, Adem; Bettemir, Önder HalisBu çalışmada insan müdahalesi olmadan küreme işleminin gerçekleştirilebilmesi için yeni bir küreme algoritması geliştirilmiştir. Algoritmaya uygun biçimde küreme ve tesviye işlemlerini gerçekleştirmesi için küçük ölçekli bir otonom iş makinesinin yapması gereken hareketler hesaplanmıştır. Küreme algoritması arazi şeklinden bağımsız olarak programlanmıştır. Arazi modeline ve kazı projesine bağlı olarak dozer üzerindeki küreme bıçağının yapacağı hareketler hesaplanmıştır. Bıçak hareketleri hesaplanırken iş makinesinin motor gücü, hidrolik aksamın uygulayabileceği kuvvet ve bıçak boyutları göz önünde bulunduruldu. Arazi ızgara biçiminde satır ve sütunlara ayrılarak gerekli küreme işlemini kuzey güney doğrultusu boyunca yapacak biçimde dozerin hareketleri belirlenmiştir. İş makinesinin, küreme alanı koordinatları ve yüksekliğinin tanımlanması durumunda dışarıdan hiçbir müdahale ve komut almadan küreme işini gerçekleştirebilecek biçimde küreme algoritması oluşturulmuştur. Dikdörtgen bir arazi modeli oluşturulmuş ve bu arazi modeli üzerinde geliştirilen algoritma başarıyla uygulanmıştır. Geliştirilen algoritma yokuş yukarı kazı ve küreme yapmadan tesviye işini gerçekleştirir. Geliştirilen algoritma otonom iş makinesinin ihtiyaç duyduğu yapay zekânın geliştirmesinde önemli bir adımdırÖğe Selection of construction machine by considering time-cost trade-offproblem(2021) Bettemir, Önder Halis; Özdemir, Engin; Sarıcı, Didem ErenIn this study, a decision support system is developed to aid selection of earthwork equipment. Physical andeconomical attributes of five off the shelf dozers, three excavators, and seven hydraulic hammers are enteredto a spreadsheet application. Seven seismic velocity-mechanical property relationships of rock and stiff soilare derived from the literature and defined to the spreadsheet application. Mechanical properties of the soilsamples obtained from the construction site are entered to the relevant data cells and seismic velocity to bemeasured at the field is estimated. Developed system estimates the ripper outputs of the dozers by usingripper production charts, cost and duration of the earthwork task is computed and likelihoods of the feasibilityof the construction machines are estimated. Developed system takes the construction duration into accountand solves time-cost trade-off problem for the selection of the best construction machine. Developedmethodology is implemented on the excavation of the foundations of a mass public housing project with 72houses. Utilization of ripper production charts without performing seismic velocity tests become possible bythe proposed method. Furthermore, time cost trade-off problem is formed and solved without humaninterruption. The developed decision support system proposes the construction machine with least total directand indirect costs. Contractors would be able to reduce their construction costs and gain competitiveadvantage on their rivals, if they implement the proposed system.Öğe Solution of housing contractor profit maximization problem(2022) Bettemir, Önder HalisIn this study, a new problem that aims to maximize the profit of housing contractors based on the limitations of the contractors is proposed. The budget and the available workforce of the contractor as well as market conditions and the existence of suitable locations can be given as examples of the limitations of the contractors. Formulation of the problem requires estimating the expected costs and the expected profits of the construction alternatives. The limitations on the budget of the contractor and the suitability of the subcontractors may prevent the execution of all the construction opportunities. This situation leads to the problem of selecting the most appropriate housing construction alternatives. The construction opportunities can be executed or not. This forms binary decision variables, and the problem can be solved by simplex or branch-and-bound methods. An additional construction alternative doubles the number of construction combinations that constitute the search domain of the problem. The number of construction opportunities is not expected to be excessive. For this reason, the problem can also be solved by complete enumeration. Three hypothetical housing contractor profit maximization problems are formulated and solved to measure both the computational demand and the ease of application of the simplex, branch-and-bound, and complete enumeration techniques. The comparison revealed that all the techniques provide the optimum result for the problem. Complete enumeration is the easiest technique to implement because of the small search domain of the problem.Öğe Sustainability Initiatives at İnönü University, Türkiye(Springer Science and Business Media Deutschland GmbH, 2026) Bettemir, Önder HalisA variety of sustainability criteria and metrics are employed in order to reduce carbon emissions and energy consumption. The focus of sustainability studies and efforts is on carbon emissions and embodied energy. Although natural disasters and the challenges that arise in their aftermath represent a significant threat to humanity and sustainability, the aforementioned factors are often overlooked, with very few sustainability metrics accounting for the crucial objective of enhancing resilience against such events. Universities are uniquely positioned to leverage their resources—including knowledge, budget, assets, and territory—to mitigate the adverse consequences of natural disasters. In consequence, universities bear significant responsibilities in the periods preceding and following natural disasters, with the objective of ensuring the sustainability of humankind. The aim of this research is to investigate the potential of universities to reduce the devastating effects of natural disasters. This is achieved by analyzing the disaster management process in the Şehitkamil-Gaziantep earthquakes of 6 February, in which more than 50,000 people lost their lives and more than one million people became homeless. İnönü University made valuable contributions to the disaster management process due to the implementation of sustainable policies. The post-earthquake contributions of İnönü University, which provided vital benefits, were not included in many sustainability metrics. In light of these findings, this study proposes the adoption of new metrics to enhance the resilience of civilizations to future natural disasters. © The Author(s), under exclusive license to Springer Nature Switzerland AG 2026.Öğe Tüm Arama Uzayı Taranarak Kaynak Dengeleme Probleminin Optimum Çözülmesi(2022) Bettemir, Önder Halis; Erzurum, Tuğbaİnşaat süresi boyunca kaynak kullanımında gözlemlenen dalgalanmaların proje süresinde gecikme olmadan asgari düzeye indirilmesi kaynak dengeleme problemi olarak tanımlanır. Bu problem basit kurallar içeren sezgisel, sistematik fakat rassal biçimde arama uzayını tarayan üst-sezgisel ve analitik yöntemlerle çözülmektedir. Ancak aktivite sayısının artması ile arama uzayı çok büyüyen kaynak dengeleme probleminin çözümünde oluşan sorunlara karşı belirtilen yöntemler yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmada, aktiviteler arasındaki kısıtlar ihlal edilmeden kritik olmayan aktivitelerin ertelenmesi ile kaç farklı şekilde uygulanabilir çözüm elde edilebileceği hesaplanarak kaynak dengeleme probleminin arama uzayının büyüklüğü belirlenmiştir. Belirlenen arama uzayının tamamı taranarak uygulanabilir en iyi çözüm garantili biçimde elde edilmiştir. Kaynak dağılımının uygunluğu minimum moment ölçeği ile incelenmiştir. Yöntemin uygulanabilmesi için bir hesap tablosu uygulaması oluşturularak Visual Basic programlama dilinde makro yazılmıştır. Literatürden derlenen 27 kaynak dengeleme probleminin geliştirilen yöntemle optimum çözümü elde edilmiştir. Hesap cetveline kaynak dengeleme probleminin nasıl tanıtılacağı çözülen problemler arasından seçilen 2 örnek problem üzerinde detaylı biçimde anlatılarak yöntemin tüm araştırmacılar tarafından uygulanabilmesi sağlanmıştır. Ayrıca geliştirilen yöntem çözüm süresini kısaltmak için C++ dilinde de kodlanmıştır. Test problemleri genetik algoritmayla çözülmüş, hesaplama süreleri ve sunduğu sonuçlar önerilen yöntemin çıktıları ile karşılaştırılmıştır. Çözüm süresi ve çözüm iyiliğinin karşılaştırılması sonucunda geliştirilen yöntemin kaynak dengeleme probleminin kesin çözümünde uygulanabilir olduğu belirlenmiştir. Ayrıca çalışma kaynak dengeleme probleminin arama uzayını belirleyen bir yöntem geliştirerek literatüre katkı sağlamaktadır.Öğe Üçgenleme ile Konumlandırmanın Hassasiyetinin Hata Yayılma Kanunu ile Belirlenmesi(2025) Bettemir, Önder Halis; Doğan, Nezirİç mekân konum sistemleri GPS konumlandırma sisteminin çalışmadığı bina içerisinde gerçekleştirilen sosyal uygulamalar için canlıların konumunu belirleme, nesnelerin interneti, üretimde otomasyon ve robotik uygulamalar amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır. Kişilerin hangi odada veya bölgede olduğunu belirleyen uygulamalarda yeterli konum hassasiyeti kolaylıkla sağlanabilirken iç mekânın haritalanmasını amaçlayan uygulamalarda oldukça zahmetli ve pahalı ölçümlerin yapılmasını gerektirmektedir. Literatürde kullanılan alıcıların mesafe ölçme hassasiyetine bağlı olarak elde edilecek konum hassasiyetini inceleyen yeteri kadar çalışma bulunmamaktadır. Belirtilen literatür boşluğunu gidermek için bu çalışmada üçgenleme yöntemi ile gerçekleştirilen iç mekân konumlandırmasının hassasiyeti hata yayılma kanunu ile tahmin edilmiştir. Hata yayılmanın girdi parametreleri olarak üç adet istasyonun konumlarındaki belirsizlik ve istasyonlar ile gezici arasında ölçülen mesafelerin belirsizlikleri alınmıştır. Hata yayılma kanununun uygulanması için üçgenleme denklemlerinin girdi parametrelerine göre kısmi türevleri hesaplanmıştır. Yöntemin uygulanabilmesi için boyutları 10x10 metreden oluşan sanal bir odanın kenarlarına yerleştirilmiş üç adet istasyon noktasından odanın düzenli aralıklı ızgaranın düğüm noktaları üzerinde yapılacak konum belirleme işleminin hassasiyeti hesaplanmıştır. En düşük hata miktarının istasyon noktalarının ağırlık merkezi olan odanın orta bölgesinde gerçekleştiği, bir istasyondan uzaklaşıldığında istasyondan kaynaklanan hata miktarının arttığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca elde edilen hata değerlerinin komşuluklarına göre farkları alınarak göreceli hata miktarı incelenerek odanın merkezinden uzaklaşıldığında konumlandırma hatasının ve hata büyüklüğündeki değişimin arttığı gözlemlenmiştir. Bu çalışma sonucunda iç mekân konumlandırmaya bağlı olarak yapılacak haritalandırma ve rölöve çalışmalarının doğruluğu ve ölçülen cisimlerin mutlak boyutlarının hataları belirlenmiştir. Çalışma ayrıca bir ölçme cihazının mesafe hassasiyetine göre üçgenleme hassasiyetini de ortaya çıkardığı için gereksiz pahalılıkta ölçme cihazı alınmasının önüne geçebilecektir.Öğe Yer Kaplaması ve Betonarme Kalıbı İmalatlarının Atık Değerlemesi ve İnşaatının Yönetimi(2022) Bettemir, Önder Halis; Hakan, EnesYer kaplaması ve betonarme kalıbı imalatı sürecinde kullanılan malzemenin boyutu ile kaplanan yüzey boyutunun uyumsuz olması, mekânın düzgün geometrik şekilde olmaması, kolon, kapı eşiği, tesisat bacası, şaft boşluğu gibi yapısal ve mimari elemanların kaplanacak yüzeyde düzensizlik oluşturması yer kaplaması işinde malzeme zayiatına yol açar. İnşaat süreci sıkışık zaman ve yoğun stres altında yürütüldüğü için malzeme zayiatını en aza indirecek yerleştirme örüntüsü ve malzeme kesim stratejisi üzerinde uğraşılamaz. Bu durum rastlantısal olarak çok yüksek malzeme zayiatlarına ve işçilik gereksinimlerine yol açabilmektedir. Bu çalışmada betonarme kalıbı ve yer kaplama malzemesi imalatlarının mekânın geometrisi ve malzeme boyutları dikkate alınarak en az zayiatın hangi malzeme boyutu ve yerleştirme örüntüsü ile oluştuğunu hesaplayan bir yöntem geliştirilmiştir. Hipotetik bir inşaat projesi vaka çalışması olarak kullanılarak malzeme miktarı ve imalat için gereken kesme miktarı hesaplanmıştır. Geliştirilen yöntemle tanımlanan malzeme boyutları arasından en az malzeme zayiatı olacak şekilde karo ve kalıp boyutları ile yerleştirme örüntüsü tespit edilmiştir. Sistemin kullanılması ile zayiat ve işçilik miktarları azalacağı için yapım maliyetleri de düşecektir. Böylece yüklenicilerin daha verimli yapı tasarımı ile daha etkin bir maliyet kontrolü olan Kaizen Maliyetleme tekniğini uygulayabilmeleri mümkün olacaktır.Öğe Yüksek doğrulukta kaba inşaat kalemlerinin metrajını hesaplayan YBM tabanlı prototip yazılımın geliştirilmesi(2023) Ergen, Faruk; Bettemir, Önder HalisYapı Bilgi Modellemesi (YBM) kullanımı inşaat sektöründe önemli ölçüde yaygınlaşmıştır. Bununla birlikte küçük ve orta ölçekli yükleniciler YBM yazılımlarının getireceği maliyet ile YBM kullanımına adapte olabilmek için gerekli olan personel eğitimi ve iş alışkanlığı değişimi gereksiniminden dolayı YBM kullanımına uzak kalmaktadır. Bu çalışmada YBM yazılımlarının temel fonksiyonlarından olan 3 Boyutlu görselleştirme ve kaba inşaatın metraj hesaplama işlemlerini gerçekleştirebilen bir yazılım geliştirilmiştir. Python programlama dili ile uyumlu Tkinter Kütüphanesi, Python tabanlı Ursina 3B oyun motoru ve SQLite3 veri tabanı uygulaması kullanılarak insan müdahalesi olmadan beton, betonarme kalıbı ile kalıp iskelesi metrajlarını hesaplayıp 3B görselleştirebilen yazılım geliştirilmiştir. Geliştirilen yazılım çok fazla işleve sahip olmadığı için kullanımı kolay kullanıcı ara yüzlerine sahiptir. Bu sayede özel bir personel eğitimi gerektirmeden 2 Boyutlu çizimlere sadece kat yüksekliği gibi derinlik verilerinin girilmesi ile yapının 3 Boyutlu görselleştirmesi yapılabilmektedir. Buna ek olarak beton, betonarme kalıbı ve kalıp iskelesi metrajları da otomatik biçimde çıkarılmaktadır. Elle yapılan metraj hesabı ile karşılaştırıldığında kalıpta %0.04 oranında sapma olduğu tespit edilmiştir. Yapılan literatür taramasında Revit ile elde edilen metraj verilerinin daha fazla sapabildiği görülmüştür. Geliştirilen YBM yazılımını kullanacak küçük ölçekli yükleniciler daha hassas ve hızlı metraj hazırlayarak daha doğru biçimde maliyet analizi yapma imkânına sahip olacaklardır.
