Yazar "Demir, Tansu" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    Fârâbî felsefesinde insani nefsin yetkinliği
    (İnönü Üniversitesi, 2024) Demir, Tansu; Gürsoy, Adnan
    Yetkinlik, bir varlığın kendi doğasında veya özünde olan potansiyel güçlerini en yüksek ölçüde gerçekleştirmesi, her şeye güç getirebilme kuvvetine sahip olması manasına gelmektedir. Fârâbî düşüncesinde Tanrı en yetkin varlık olup hiçbir potansiyellik barındırmayacak şekilde bilfiil bir varlıktır. Fârâbî'ye göre tüm varlıklar, en yetkin varlık olan Tanrı'dan sudur etmek suretiyle varlığa gelmektedirler. Varlıkların hiyerarşik bir düzende var olduğu bu sistemde Tanrı'dan ontolojik olarak uzak bir düzlemde bulunan insanın nihai gayesi Tanrı'ya ulaşmak, başka herhangi bir şey için aracı olmaksızın sadece kendisi için talep edilen gerçek mutluluğa erişmektir. Fârâbî'nin sisteminde bu mutluluğa erişmek ancak insanın yetkinleşmesi ile mümkün olmaktadır. İnsanın nihai gayesi olan mutluluğa erişmek için ön koşul olan yetkinlik, Fârâbî'nin varlık, bilgi, ahlak ve siyaset düşüncesinin kilit noktası olarak görülebilir. Zira insan varlığını en yetkin varlık olan Tanrı'ya borçludur. İnsan bilkuvve olarak kendisinde bulunan bilginin bilfiil hale gelmesini dolayısıyla yetkinleşmesini amaçlamaktadır. Bu yetkinleşme süreci aynı zamanda erdemleri idrak etme ve erdemli davranışlarda bulunma yoluyla ahlâki yetkinleşmeyi doğurmaktadır. Bu süreç ayrıca insanın ölümden sonraki varlığı konusunda da belirleyici rol oynamaktadır. Yetkinleşme ile ruhun ölümsüzlüğü arasında doğrudan bir ilişki olduğu görülmektedir. Fârâbî sisteminde ferdin yetkinleşmesi toplumun yetkinleşmesinden ayrı düşünülemez. Fârâbî sisteminde yetkinlik kavramının birçok felsefî alanı birden açıklamaya yarayan anahtar bir rol oynadığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, Fârâbî felsefesinde yetkinlik kavramının izi sürülmüş, bu kavramın anlamı ve ilişkili olduğu felsefî alanlar tespit edilmiştir. Tanrı-âlem ilişkisi, Tanrı-insan ilişkisi ve insan-insan ilişkisi gibi temel felsefî alanlar Fârâbî felsefesinde yetkinleşme düşüncesinin görünürlük kazandığı alanlardır.