Yazar "Soybek, Duygu" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim Yok
    Öğe
    Rusların Hazar Ötesi Türkmen topraklarını işgali
    (İnönü Üniversitesi, 2025) Soybek, Duygu; Karagöz, Mehmet
    Rusların, Kafkasya ve Hazarötesi Türkistan'da yayılma/genişleme politikalarının tarihî dönüm noktaları bulunmaktadır. Tarihî süreçte bu dönüm noktalarının birincisi, Rusya'nın Altın Ordu Devleti'nden bağımsızlığını kazanarak III. İvan (1440-1505) döneminde Moskova Knezliği etrafında birliğini tamamladıktan sonra IV. İvan'ın (1530-1584) Rus Çarlığı'nı kurma siyaseti hedefinde Altın Orda topraklarında ortaya çıkan hanlıklar üzerinde nüfuz kurmak politikasını uygulamaya koymak için harekete geçmiştir. Kazan ve Astrahan'ı işgal edilmesiyle başlayan Kafkasya'daki yayılmacılık, Çar I. Petro ve II. Katerina dönemlerinde sistematik hale getirilen Çarlık siyaseti olmuştur. Gülistan Antlaşması (12 Ekim 1813) ve Türkmençay Antlaşması (10 Şubat 1828) gibi önemli anlaşmalarla süreç yayılma/genişleme doğrultusunda devam etmiştir. Rusya'nın Kafkasya'daki etkisi, özellikle Gürcistan'ın işgali ve Azerbaycan üzerindeki politikalarıyla daha anlaşılır hale gelmiştir. 1828-1878 arasında Rusya'nın yayılma siyaseti Türkistan'a yönelmiştir. Türkistan Hanlıklarının işgali süreci sadece yeni topraklar işgal etmekten öte ekonomik, askerî ve stratejik taraflarıyla önemli özellikler arz etmektedir. Hokand, Buhara ve Hive Hanlıklarının işgali, Türkmenlerin direnişi ve Rusya'nın bölgedeki ticari faaliyetleri bu önemli özelliklerin anlaşılması bakımından önemlidir. Ayrıca, bu dönemde büyük güçler (İngiltere, Rusya ve İran) arasındaki rekabet, Türkistan'da süregelen mücadelelere ve "The Great Game/Büyük Oyun" çerçevesinde de başlıca önem arz etmektedir. Türkmenlerin topraklarının 1878-1881 arasında Rusya tarafından işgali süreci; Birinci ve İkinci Göktepe savaşları, Türkmen halkının direnişi ve bu direnişin çöküşü, Merv'in düşmesiyle tamamlanan işgal, Rusya'nın Türkistan'daki hâkimiyetini sağlamlaştırmıştır. Rusya'nın tarihî yayılma/genişleme sürecinde yerel ve bölgede yaşayan toplumların siyasî, ekonomik ve kültürel hayatları üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Anahtar Kelimeler: Rusya, Kafkafya, Türkistan, Türkmen, Büyük Oyun, Göktepe