Hemodiyaliz hastalarında topikal uygulanan zeytinyağının kaşıntıya etkisi: Kontrol gruplu ön test-son test modeli

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorKorkmaz, Medet
dc.contributor.advisorGüngör, Özkan
dc.contributor.authorÇırak, Kübra
dc.date.accessioned2026-02-24T13:02:18Z
dc.date.available2026-02-24T13:02:18Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractAmaç: Bu araştırma hemodiyaliz hastalarında topikal uygulanan zeytinyağının kaşıntı üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Randomize kontrollü deneysel tasarımda yapılan araştırmanın evreni bir üniversite hastanesindeki hemodiyaliz hastalarıdır, örneklemi güç analizi sonucunda 62 hastadan (32 deney, 30 kontrol) oluşmaktadır. Veriler 27.01.2025-09.02.2025 tarihleri arasında kişisel bilgi formu, 5-D Kaşıntı Ölçeği, Görsel Analog Skala (VAS) kullanılarak toplanmıştır. Ön test verileri; iki gruba 5-D Kaşıntı Ölçeği kullanılarak ilk görüşmede toplanmıştır. Deney grubunda her uygulama öncesi ve sonrasında VAS skorları alınırken, kontrol grubunda uygulama yapılmadan sadece VAS skorları alınmıştır. Son test verileri; iki hafta sonunda iki gruba 5-D Kaşıntı Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Deney grubunun son testteki, 5-D Kaşıntı Ölçeği toplam puanları (p<0,001), kaşıntı şiddeti, gidişatı, dağılımı (p<0,001) ve kısıtlama (p=0,001) alt boyut puanları, hem kontrol grubunun son test puanlarına hem de kendi ön test puanlarına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur. VAS tekrarlı ölçümlerinde kaşıntı şiddetinde, zaman içinde deney grubunda birinci günden itibaren anlamlı bir azalma eğilimi gözlenirken, kontrol grubunda artış eğilimi belirlenmiştir (F=35,613, p<0,001). Sonuç: Araştırma sonucunda, topikal zeytinyağı uygulamasının kaşıntı şiddetini, dağılımını, günlük yaşam üzerindeki kısıtlamalarını azalttığı, kaşıntı gidişatını iyileştirdiği ve kaşıntı şiddetini zamana bağlı olarak anlamlı ve sürekli bir şekilde azalttığı bulunmuştur. Kaşıntının hemşirelik yönetiminde etkili, kolay ulaşılabilir non-farmakolojik bir yöntem olarak zeytinyağı kullanılabilir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Hemşirelik, Kaşıntı, Zeytinyağı
dc.description.abstractAim: This study aimed to investigate the effect of topically applied olive oil on pruritus in hemodialysis patients. Material and Method: This randomized controlled experimental study was conducted with hemodialysis patients in a university hospital. Based on power analysis, the sample consisted of 62 patients (32 experimental, 30 control). Data were collected between 27.01.2025 and 09.02.2025 using a Personal Information Form, 5-D Itch Scale, and Visual Analog Scale (VAS). Pre-test data were collected during the first session using the 5-D Itch Scale in both groups. In the experimental group, VAS scores were measured before and after each application, while in the control group, only VAS scores were collected without any intervention. Posttest data were collected using the 5-D Itch Scale in both groups at the end of two weeks. Results: In the experimental group at the posttest, total scores of the 5-D Itch Scale (p<0.001) and subscale scores of pruritus degree, direction, distribution (p<0.001) and disability (p=0.001) were statistically significantly lower compared to both the control group's posttest scores and their own pretest scores. In repeated VAS measurements, a significant decreasing trend in pruritus severity was observed in the experimental group from the first day, whereas an increasing trend was noted in the control group (F=35.613, p<0.001). Conclusion: The study concluded that topical olive oil application reduces pruritus degree, distribution, limitations, improves progression, and significantly and consistently decreases pruritus severity over time. Olive oil can be used as an effective, accessible, non-pharmacological method in the nursing management of pruritus. Keywords: Hemodialysis, Nursing, Olive Oil, Pruritus
dc.identifier.endpage104
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=Xau5rw3KuCgEuy-FuJQtsG3UNUb20FRYVzGEmtsvWUZquNYGuIIrq89kVrfIPe-X
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/106413
dc.identifier.yoktezid953094
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260224
dc.subjectHemşirelik
dc.subjectNursing
dc.titleHemodiyaliz hastalarında topikal uygulanan zeytinyağının kaşıntıya etkisi: Kontrol gruplu ön test-son test modeli
dc.title.alternativeThe effect of topically applied olive oil on pruritus in hemodialysis patients: A pretest–posttest controlled trial
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu