Aile sağlığı merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetimleri ile diyabet komplikasyonlarına ilişkin risk algılarının incelenmesi

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorGenç, Metin Fikret
dc.contributor.authorOktay, Berfin
dc.date.accessioned2026-02-24T13:02:45Z
dc.date.available2026-02-24T13:02:45Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSağlık Bilimleri Enstitüsü, Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractAmaç: Bu çalışma, Aile Sağlığı Merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetim uygulamaları ile diyabet komplikasyonlarına yönelik risk algıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve bu davranışları etkileyen belirleyicileri ortaya çıkarmayı amaçlamıştır. Materyal ve Metot: Tanımlayıcı ve kesitsel nitelikteki bu araştırma, Ekim-Aralık 2023 tarihleri arasında Siirt Aile Sağlığı Merkezlerine başvuran 200 Tip 2 diyabet hastası ile yürütülmüştür. Veriler, sosyo-demografik bilgileri, Diyabet Öz Yönetim Skalası (DÖYS) ve Risk Algı Ölçeği – Diabetes Mellitus (RPS-DM) içeren anket formuyla yüz yüze toplanmıştır. Veri analizinde korelasyon, parametrik ve nonparametrik testler kullanılmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların DÖYS toplam puan ortalaması 5.63±1.52 (orta düzey) ve RPS-DM toplam puan ortalaması 4.17±1.34 olarak bulunmuştur. Yaş, tedavi tipi ve ailede diyabet öyküsü gibi faktörler öz yönetim puanları üzerinde; cinsiyet, eğitim durumu ve komplikasyon varlığı ise risk algısı puanları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yaratmıştır (p<0.05). DÖYS ve RPS-DM toplam puanları arasında pozitif yönde zayıf ve anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bulgular, özellikle diyet ve fiziksel aktivite alanlarında öz yönetim eksiklikleri olduğunu göstermiştir. Sonuç: Tip 2 diyabetli bireylerin öz yönetim ve risk algıları sosyodemografik ve hastalığa özgü faktörlerle ilişkilidir. Ailede diyabet öyküsü olan bireylerin hem öz yönetimde daha başarılı hem de risk algılarının daha yüksek olması, aile desteğinin kritik rolünü vurgulamaktadır. Komplikasyon yaşamış bireylerde dahi risk algısının yetersiz kalması, farkındalık eksikliğine işaret etmektedir. Bu bulgular ışığında, bireye özel, aile desteğini teşvik eden ve risk algısını güçlendirecek şekilde tasarlanmış etkin diyabet eğitim ve takip programlarına acil ihtiyaç duyulmaktadır.
dc.description.abstractAim: This study aimed to investigate the relationship between diabetes self-management practices and risk perception of diabetes complications in individuals with Type 2 diabetes, and to identify the determinants affecting self-management behaviors. Material and Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 200 Type 2 Diabetes patients who applied to Siirt Family Health Centers between October and December 2023. Data were collected face-to-face using a questionnaire that included socio-demographic information, the Diabetes Self-Management Scale (DSMS), and the Risk Perception Scale – Diabetes Mellitus (RPS-DM). Correlation, parametric, and non-parametric tests were used for data analysis, and the level of significance was accepted as p<0.05. Results: The participants' mean total Diabetes Self-Management Scale (DSMS) score was 5.63±1.52 (a moderate level), and the mean total Risk Perception Scale – Diabetes Mellitus (RPS-DM) score was 4.17±1.34. Factors such as age, treatment type, and family history of diabetes created a statistically significant difference on self-management scores; while gender, education level, and the presence of complications had a statistically significant effect on risk perception scores (p<0.05). A weak, positive, and significant correlation was determined between the total scores of the DSMS and RPS-DM. The findings indicated deficiencies in self-management, particularly in the areas of diet and physical activity. Conclusion: The self-management and risk perception of individuals with Type 2 Diabetes are associated with sociodemographic and disease-specific factors. The higher success in self-management and higher risk perception among individuals with a family history of diabetes underscore the critical role of family support. The inadequate risk perception, even among individuals who have experienced complications, points to a lack of awareness. In light of these findings, there is an urgent need for effective diabetes education and follow-up programs that are individualized, encourage family support, and are designed to strengthen risk perception.
dc.identifier.endpage85
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vtwFfIh0IRepYc0MI-c8Zu-eqFM2JfmAESyIX0DzOMro
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/106802
dc.identifier.yoktezid982182
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260224
dc.subjectHalk Sağlığı
dc.subjectPublic Health
dc.titleAile sağlığı merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetimleri ile diyabet komplikasyonlarına ilişkin risk algılarının incelenmesi
dc.title.alternativeInvestigation of diabetes self-management and risk perceptions regarding diabetes complications in individuals with Type 2 diabetes admitted to family health centers
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu