Felsefede ontoloji ahlak ilişkisi ve panteizm örneği
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Tüm insanlık tarihi esasında hayatın anlam arayışıdır. Gaye ise mutluluktur. Tanrıyı dışlayan materyalist eğilimler, evren ve insanı yok sayan teist anlam arayışları, Hermesçi, Gnostik, Platoncu ve Neo-Platoncu heterodoks eğilimlerin hakim olduğu dönemlerde birbirinden farklı pratiklerin yaşanmış olması ontolojik kabullerin etkisine işaret eder. Varlık sorunsalı aynı zamanda ahlaki sorunsalın da temelidir. Hint, Çin, Pers ve Mısır toplumlarında dönemsel olarak farklı ontolojik kabullere göre şekillenen yaşantıları görebilmek mümkündür. Düşüncenin ağırlıklı yazılı olarak kayıt altına alınmaya başlandığı batı düşüncesinde ise bu etkileşim daha belirgin bir biçimde gözlemlenmektedir. Hümanizm çağında insan, Orta Çağ'da tanrı ve Yeni Çağ'da madde merkezli tüm kabuller farklı ahlaki eğilimlerin sebebi olarak görülebilir. Bu sebepledir ki insanın yaşadığı her acı tecrübe, mutluluğu yeniden tesis edecek yeni bir ahlak arayışını zorunlu kılarken bu arayışta ilk tartışmalar ise varlık üzerinde yoğunlaşmıştır. Düşünce tarihinde felsefenin önemli bir disiplini olan ontolojik tasavvurlar, etik sahanın şekillenmesinde tartışmaya değer bir öneme sahiptir. Ahlaki olanı belirleyen bu temel unsurun hangi ölçekte eylemleri etkilediğine dair çalışmaların etiğin çerçevesini belirlemede önemli bir yaklaşım olacağını düşünüyoruz. Bu sebeple pratik eylemlerin ana lokomotifi hüviyetindeki bu ontolojik tasavvurların ahlakı şekillendirmedeki rolü çalışmamızın temel konusunu oluşturmaktadır. Çalışmamızda ontoloji-ahlak ilişkisi genel çerçevesiyle sunulmuş ve bir ontolojik belirlenim olan panteizm örneğinde savunduğumuz tez temellendirilmeye çalışılmıştır. Ahlakın, ontolojik kabullerle ilişkisinin ortaya konması, "gerçek iyi" nin ne olduğunu tespitte önemli bir açılım sağlayacağını düşünüyoruz. Anahtar Sözcükler: Ahlak, Ontoloji, Panteizm, Plotinos, Spinoza.
All of human history is essentially a search for the meaning of life. The goal is happiness. The existence of materialist tendencies that exclude God, theist quests for meaning that ignore the universe and humanity, and the diverse practices experienced during periods dominated by Hermetic, Gnostic, Platonic, and Neo-Platonic heterodox tendencies point to the influence of ontological assumptions. The question of existence is also the basis of the moral question. It is possible to observe experiences shaped by different ontological assumptions in Indian, Chinese, Persian, and Egyptian societies. This interaction is more clearly observed in Western thought, where thought began to be recorded primarily in written form. In the humanist era, the human, in the Middle Ages, God, and in the Modern Age, all material-centered assumptions can be seen as the cause of different moral tendencies. Therefore, every painful experience a person experiences necessitates a new moral quest to re-establish happiness, and the initial discussions in this quest focused on existence. Ontological conceptions, a key discipline in philosophy throughout the history of thought, hold a debatable significance in shaping the ethical field. We believe that studying the extent to which this fundamental element, which determines morality, influences actions will be a crucial approach in defining the framework of ethics. Therefore, the role of these ontological conceptions, which serve as the driving force of practical actions, in shaping morality constitutes the core theme of our study. In this study, the relationship between ontology and morality is presented within a general framework, and we attempt to ground our thesis by using pantheism, an ontological determination, as an example. We believe that revealing the relationship between morality and ontological assumptions will provide significant insight into determining what constitutes "true good." Keywords: Morality, Ontology, Pantheism, Plotinus, Spinoza.
All of human history is essentially a search for the meaning of life. The goal is happiness. The existence of materialist tendencies that exclude God, theist quests for meaning that ignore the universe and humanity, and the diverse practices experienced during periods dominated by Hermetic, Gnostic, Platonic, and Neo-Platonic heterodox tendencies point to the influence of ontological assumptions. The question of existence is also the basis of the moral question. It is possible to observe experiences shaped by different ontological assumptions in Indian, Chinese, Persian, and Egyptian societies. This interaction is more clearly observed in Western thought, where thought began to be recorded primarily in written form. In the humanist era, the human, in the Middle Ages, God, and in the Modern Age, all material-centered assumptions can be seen as the cause of different moral tendencies. Therefore, every painful experience a person experiences necessitates a new moral quest to re-establish happiness, and the initial discussions in this quest focused on existence. Ontological conceptions, a key discipline in philosophy throughout the history of thought, hold a debatable significance in shaping the ethical field. We believe that studying the extent to which this fundamental element, which determines morality, influences actions will be a crucial approach in defining the framework of ethics. Therefore, the role of these ontological conceptions, which serve as the driving force of practical actions, in shaping morality constitutes the core theme of our study. In this study, the relationship between ontology and morality is presented within a general framework, and we attempt to ground our thesis by using pantheism, an ontological determination, as an example. We believe that revealing the relationship between morality and ontological assumptions will provide significant insight into determining what constitutes "true good." Keywords: Morality, Ontology, Pantheism, Plotinus, Spinoza.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Felsefe, Philosophy
