Diyaliz sürecinde tükürük üre, ürik asit, kreatinin düzeyleri ve stres eksenleri

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorYıldız, Sedat
dc.contributor.authorBaydar, İshak
dc.date.accessioned2026-02-24T13:02:41Z
dc.date.available2026-02-24T13:02:41Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoloji Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractAmaç: SDBY tanısı alan hastaların vücutlarında üre, ürik asit, kreatinin gibi toksik maddeler birikmektedir. Hastalar bu fazlalıktan kurtulabilmek için hemodiyaliz tedavisi almalıdır. Hem diyaliz tedavisinin stresle ilişkisi, hem de biriken metabolitlerin OSS ve HPA aksını nasıl etkilediği bilinmemektedir. Ayrıca kanda biriken metabolitlerin tükürükteki seyri hakkında daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Mevcut tez çalışmasının amacı, serum ve tükürük üre, ürik asit, kreatinin, kortizol ve KHD düzeylerinin hemodiyaliz boyunca zamansal değişimini ve parametrelerin birbiriyle ilişkisini ortaya çıkarmaktır. Materyal ve metot: Çalışmaya hemodiyaliz tedavisi alan 30 hasta dahil edildi ve tedaviden hemen önce, tedavinin ortasında ve tedavi bittikten hemen sonra hastalardan kan, tükürük örneği alındı ve KHD ölçümü yapabilmek için EKG çekildi. Kan örneklerinden üre (BUN), ürik asit ve kreatinin, tükürük örneklerinden ise üre, ürik asit, kreatinin ve kortizol ölçümü yapıldı. Bulgular: Serum- tükürük üre, ürik asit ve kreatinin değerleri kendi içerisinde her 3 zaman diliminde de anlamlı olarak farklı bulundu (p<0.001) ve iki sıvının birbiriyle korelasyonu orta derecede güçlüydü (r>0.37). Kortizol değerleri anlamlı olarak farklı bulunmuşken (p<0.001) hem zaman bağımlı hem de frekans bağımlı KHD parametreleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0.05). Serum ve tükürük değerleri kortizol ile ilişkili bulunmuştur ancak hiçbir parametrenin KHD ile bir ilişkisi ortaya çıkmamıştır. Sonuç: Hemodiyaliz sırasında üre, ürik asit ve kreatinin düzeyleri serum ve tükürükte korelasyon halindedir ve bu değerlerin azalmasıyla beraber kortizolün de azalması, metabolitlerin HPA ekseniyle ilişkili olabileceğini ancak KHD parametrelerinde anlamlı bir farklılığın olmamasından dolayı OSS ile ilişkisinin olmadığını göstermektedir. Ayrıca diyalizin HPA ekseniyle ayrı, OSS ile ayrı bir ilişkisinin olduğunu ortaya çıkarmıştır.
dc.description.abstractAim: Patients with ESRD accumulate toxic metabolites like urea, uric acid, and creatinine, necessitating hemodialysis. The relationship between dialysis, stress, and the effects of these metabolites on the ANS and HPA axis remains unclear, as does their trajectory in saliva. This thesis aims to explore temporal changes in serum and salivary levels of urea, uric acid, creatinine, cortisol, and HRV during hemodialysis and their interrelationships. Material and method: The study included 30 patients undergoing hemodialysis treatment. Blood and saliva samples were collected immediately before, midway through, and immediately after the treatment, and an ECG was performed to measure HRV. Urea (BUN), uric acid, and creatinine were analyzed from blood samples, while urea, uric acid, creatinine, and cortisol levels were measured from saliva samples. Results: Serum and salivary levels of urea, uric acid, and creatinine demonstrated significant differences across all three time points (p<0.001), with a moderately strong correlation between the two fluids (r>0.37). Cortisol levels also exhibited significant variations (p<0.001), whereas no significant differences were identified among time- or frequency-dependent HRV parameters (p>0.05). Both serum and salivary levels were associated with cortisol; however, no parameter showed any relationship with HRV. Conclusion: During hemodialysis, levels of urea, uric acid, and creatinine in serum and saliva exhibit a correlation, and the concurrent reduction in cortisol levels alongside these metabolites suggests a potential association with the HPA axis. However, the absence of significant differences in HRV parameters indicates no connection with the ANS. Furthermore, the findings reveal that dialysis may have distinct relationships with the HPA axis and the ANS.
dc.identifier.endpage120
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=htlyhJG97gjBTPjAeWRhPhyri5jJMkVjXucI768aK44UEvCrTUKcEJOjAxtRWGYb
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/106787
dc.identifier.yoktezid930913
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260224
dc.subjectFizyoloji
dc.subjectPhysiology
dc.subjectNefroloji
dc.titleDiyaliz sürecinde tükürük üre, ürik asit, kreatinin düzeyleri ve stres eksenleri
dc.title.alternativeThe levels of salivary urea, uric acid, creatinine and stress axes during the dialysis process
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sağlık Bilimleri Enstitüsü Tez Koleksiyonu