İran'ın büyük stratejisinin Orta Doğu'ya yansıması
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Tarih boyunca kıtalar ve medeniyetler arası geçiş görevi üstlenen jeostratejik konumu, kadim kültürü ve bünyesinde bulunan zengin yer altı kaynaklarıyla İran, küresel politikanın odak noktalarından biri olmuştur. Kendini büyük bir uygarlığın bakiyesi ve varisi olarak addeden İran, sahip olduğu jeopolitik konumu ve mevcut potansiyeli nedeniyle kendini milli sınırlarının çok ötesinde bölgesel bir güç olarak görmektedir. Geçtiğimiz yüzyılın sonlarına doğru gerçekleşen "İslam Devrimi" sonucunda her ne kadar bir rejim ve eksen değişikliği yaşamış olsa da İran, yer aldığı coğrafyada başat aktör olma arzusunu sürdürmektedir. Sosyal, kültürel ve dini çeşitlilikten beslenen tarihsel rekabetlerin hala etkisini sürdürdüğü Orta Doğu'da, kadim ve merkezi aktörlerinden biri olan İran, günümüzde bölgesel ve küresel düzlemde bir güç mücadelesi yürütmektedir. Karşı karşıya kaldığı tehdit ve meydan okumaları dengeleyebilmek adına İran, küresel sistemde yaşanan değişim ve dönüşümlerin sunduğu imkânları azami ölçüde değerlendirerek büyük stratejisini ulusal çıkarlarını koruma ve sürdürme hedefi doğrultusunda şekillendirmiştir. İran, kendisiyle benzer tarihi deneyimlere ve ortak ülkülere sahip paydaşlarıyla kurmuş olduğu ittifaklar ağı vesilesiyle bölgesel nüfuz alanını ve ulusal güvenlik sahasını sınırlarının ötesine taşımaya çabalamaktadır. Çalışma içerisinde, İran'ın varoluş ve nüfuz mücadelesi uzun vadeli hedeflere dayalı, çok boyutlu ve kapsamlı bir "büyük strateji" çerçevesinde ele alınmaktadır. Bu bağlamda, İran'ın vekâlet savaşı doktrini aracılığıyla nüfuz sahaları oluşturma çabası, asimetrik yöntemlere dayalı caydırıcılık stratejileri ve Orta Doğu'daki ideolojik ve pragmatik saiklere dayalı jeopolitik yönelimleri detaylı biçimde incelenecektir. Teorik bir çalışma olan bu tezde, İran'ın büyük stratejisinin Orta Doğu'ya yönelik yansımaları çok katmanlı bir stratejik çerçevede ele alınacaktır.
Iran has been one of the focal points of global politics due to its geostrategic position as a transit between continents and civilizations throughout history, its ancient culture and its rich underground resources. Iran, which considers itself as the heir of a great civilization, sees itself as a regional power far beyond its national borders due to its geopolitical position and existing potential. Although Iran has experienced a change of regime and axis as a result of the "Islamic Revolution" towards the end of the last century, it has maintained its desire to be the dominant actor in its geography. In the Middle East, where historical rivalries fueled by social, cultural, and religious diversity continue to exert their influence, Iran, one of the region's ancient and central actors, is currently engaged in a power struggle at both the regional and global levels. In order to balance the threats and challenges it faces, Iran has shaped its grand strategy with the goal of protecting and sustaining its national interests, making the most of the opportunities presented by the changes and transformations taking place in the global system. Through its network of alliances with partners that share similar historical experiences and common ideals, Iran strives to extend its regional sphere of influence and national security beyond its borders. This study examines Iran's struggle for existence and influence within the framework of a long-term, multidimensional, and comprehensive "grand strategy." In this context, Iran's efforts to establish spheres of influence through its proxy war doctrine, deterrence strategies based on asymmetric methods, and geopolitical orientations based on ideological and pragmatic motives in the Middle East will be examined in detail. In this theoretical thesis, the reflections of Iran's grand strategy on the Middle East will be examined within a multi-layered strategic framework.
Iran has been one of the focal points of global politics due to its geostrategic position as a transit between continents and civilizations throughout history, its ancient culture and its rich underground resources. Iran, which considers itself as the heir of a great civilization, sees itself as a regional power far beyond its national borders due to its geopolitical position and existing potential. Although Iran has experienced a change of regime and axis as a result of the "Islamic Revolution" towards the end of the last century, it has maintained its desire to be the dominant actor in its geography. In the Middle East, where historical rivalries fueled by social, cultural, and religious diversity continue to exert their influence, Iran, one of the region's ancient and central actors, is currently engaged in a power struggle at both the regional and global levels. In order to balance the threats and challenges it faces, Iran has shaped its grand strategy with the goal of protecting and sustaining its national interests, making the most of the opportunities presented by the changes and transformations taking place in the global system. Through its network of alliances with partners that share similar historical experiences and common ideals, Iran strives to extend its regional sphere of influence and national security beyond its borders. This study examines Iran's struggle for existence and influence within the framework of a long-term, multidimensional, and comprehensive "grand strategy." In this context, Iran's efforts to establish spheres of influence through its proxy war doctrine, deterrence strategies based on asymmetric methods, and geopolitical orientations based on ideological and pragmatic motives in the Middle East will be examined in detail. In this theoretical thesis, the reflections of Iran's grand strategy on the Middle East will be examined within a multi-layered strategic framework.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Uluslararası İlişkiler, International Relations
