Sivil toplumda gönüllülük ve değerler (Kayseri örneği)

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorErsoy, Ersan
dc.contributor.authorGündüz, Arif
dc.date.accessioned2026-04-04T13:10:55Z
dc.date.available2026-04-04T13:10:55Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractBu çalışma, modernleşme ve kentleşme süreçleriyle birlikte sivil toplum kuruluşları bünyesinde değerlerin nasıl tanımlandığını, kurumsal pratiklerde nasıl hayata geçirildiğini ve bu süreçte ortaya çıkan dönüşüm ve farklılaşmaların toplumsal bütünleşme açısından ne tür sonuçlar ürettiğini sosyolojik bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, değerler sosyolojisi, gönüllülük ve sivil toplum literatürü çerçevesinde, modern toplumda sivil toplum kuruluşlarının üstlendiği rollerin yeniden değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı benimsenerek durum çalışması deseni doğrultusunda yürütülmüştür. Bu kapsamda, Kayseri ili merkezinde faaliyet gösteren kültür temelli sivil toplum kuruluşlarında gönüllülük esasına dayalı olarak çalışan ve yönetici pozisyonunda bulunan bireylerden, amaçlı örneklem ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılarak seçilen 20 katılımcı ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, incelenen sivil toplum kuruluşlarının, modernitenin bireyselleştirici etkileri karşısında kadim değerleri kamusal alanda yeniden üreten, bu değerleri kurumsal pratikler aracılığıyla görünür kılan ve toplumsal bağları güçlendiren önemli sosyalleşme mekânları olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Gönüllülük algısının, geleneksel olarak dini sorumluluk ve milli görev temelli bir anlayıştan özellikle genç kuşaklarda bireysel gelişim, deneyim kazanımı ve sosyal çevre edinme odaklı bir yapıya doğru evrildiği tespit edilmiştir. Bu dönüşüm, aidiyet temelli uzun süreli gönüllülükten, etkinlik ve proje bazlı katılıma yönelişi beraberinde getirmekte; gönüllü bağlılığının sürdürülebilirliği açısından sivil toplum kuruluşları için yeni zorluklar üretmektedir. Çalışmada, dijitalleşme ve sosyal medyanın sivil toplum kuruluşlarının görünürlüğünü ve erişim kapasitesini artırdığı; ancak gönüllülük pratiklerinde yüzeyselleşme ve duygusal bağların zayıflaması riskini de beraberinde getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular, yüz yüze iletişim ve gönül bağı kurmanın, değer aktarımı ve sosyal bağların güçlendirilmesi açısından ikame edilemez bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Gönüllülerin değer algılarının şekillenmesinde kurumsal misyon ve hedeflerin, adalet ve tarafsızlık anlayışının, ortak kaygıların ve farklılıkları kabul etme tutumunun belirleyici olduğu saptanmıştır. Değer çeşitliliğinin, kapsayıcı ve çoğulcu bir yaklaşım benimsendiğinde toplumsal uyumu güçlendirdiği; empati ve tartışma kültürü aracılığıyla farklılıkların bir çatışma alanı olmaktan çıkarak bir zenginlik unsuruna dönüştüğü ortaya konulmuştur.
dc.description.abstractThis study aims to examine, from a sociological perspective, how values are defined within non-governmental organizations (NGOs) in the context of modernization and urbanization, how they are implemented in institutional practices, and the implications of the resulting transformations and differentiations for social integration. Drawing on the literature of the sociology of values, volunteerism, and civil society, the research focuses on re-evaluating the roles undertaken by NGOs in modern society. The study adopted a qualitative research approach and was conducted following a case study design. Within this framework, in-depth interviews were conducted with 20 participants, including volunteers and executives working in culture-based NGOs operating in the city center of Kayseri. Participants were selected through purposive and snowball sampling methods, and the data obtained were analyzed using the thematic analysis method. The research findings reveal that the investigated NGOs function as significant socialization spaces that reproduce ancient values in the public sphere against the individualizing effects of modernity, making these values visible through institutional practices and strengthening social ties. It was found that the perception of volunteerism is evolving from a traditional understanding based on religious responsibility and national duty toward a structure focused on personal development, gaining experience, and social networking, particularly among the younger generation. This transformation entails a shift from identity-based, long-term volunteerism to activity- and project-based participation, creating new challenges for NGOs regarding the sustainability of volunteer commitment. The study concludes that while digitalization and social media increase the visibility and accessibility of NGOs, they also bring the risk of superficiality in volunteering practices and the weakening of emotional bonds. The findings indicate that face-to-face communication and fostering "bonds of the heart"(gönül bağı) hold irreplaceable importance for the transmission of values and the strengthening of social ties. It was determined that institutional missions and goals, perceptions of justice and impartiality, shared concerns, and attitudes of accepting differences are decisive in shaping volunteers'value perceptions. Furthermore, the results demonstrate that value diversity strengthens social cohesion when an inclusive and pluralistic approach is adopted; through empathy and a culture of debate, differences cease to be areas of conflict and transform into elements of richness.
dc.identifier.endpage300
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=KOgdn9H3uVnWeb15j2W4h93kuAMuxxN7X_oD6CIYB6oOhA0t4iDvnOH_uBn3EwBJ
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/107180
dc.identifier.yoktezid991584
dc.institutionauthorGündüz, Arif
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20250329
dc.subjectSosyoloji
dc.subjectSociology
dc.titleSivil toplumda gönüllülük ve değerler (Kayseri örneği)
dc.title.alternativeVolunteerism and values in civil society (Kayseri example)
dc.typeDoctoral Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu