Türkiye'de enerji kaynaklarının değişimi ve ekonomik yapısal dönüşüm

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorİnan, Şükrü
dc.contributor.authorKaracan, Çağlayan
dc.date.accessioned2026-02-24T13:02:52Z
dc.date.available2026-02-24T13:02:52Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractTürkiye, 1923 yılında tarımsal faaliyetlerin ağırlıkta olduğu bir iktisadi yapıya sahipken uyguladığı politikalar neticesinde yıllar içerisinde kabuk değiştirmiş ve 2023 yılında sanayi ve hizmet faaliyetlerinin egemen olduğu bir iktisadi yapıya evrilmiştir. Türkiye, ekonomik yapısal dönüşüm yaşarken aynı zamanda enerji kaynaklarında da çeşitliliğe ve değişime gitmiş; 1923 yılında ilkel biyoyakıt (odun ve tezek) ve sınırlı kömür kullanımına sahipken 2023 yılına gelindiğinde nükleer enerji arzında son aşamaya gelmiştir. Bu çalışmada, Türkiye'de enerji kaynaklarının değişimi ile ekonomik yapısal dönüşüm arasındaki ilişki, bu ilişkinin yönü ve etkileyen faktörler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yapısal dönüşümün hesaplanarak analiz edilmesinde Yapısal Dönüşüm Endeksi (Structural Transformation Index) metodu seçilmiş ve hesaplamalarda Mutlak Değer Ölçütü (Norm of Absolute Value Index-NAV) endeksi kullanılmıştır. 1923 ile 2023 yıllarını kapsayan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri aracılığıyla yapısal dönüşüm hızı hesaplamaları yapılmıştır. Elde edilen bulgular ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) verileri, enerji kaynaklarının değişimi ve ekonomik yapısal dönüşüm arasındaki ilişkinin analizi için model üzerinde değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonuçlarına göre, enerji kaynaklarının kullanımındaki değişimin yapısal dönüşüm sürecinin hem belirleyici bir faktörü hem de bu dönüşümün doğrudan bir çıktısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sektörlerin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) paylarındaki değişimin sanayi ve hizmet sektörleri lehine artması enerji kaynaklarının çeşitlenmesine ve kullanım alanlarının genişlemesine neden olurken, enerji kaynaklarının çeşitlenmesi ise sektörel verimlilikleri etkileyerek sektörlerin GSYH içindeki paylarındaki değişimi etkilemektedir.
dc.description.abstractIn 1923, Turkey's economy was predominantly agrarian in structure. However, through a series of implemented policies, it gradually underwent a structural transformation and by 2023 had evolved into an economy dominated by industrial and service sectors. During this process of economic transformation, Turkey simultaneously diversified its energy sources—transitioning from a reliance on primitive biofuels (such as wood and dung) and limited coal usage in 1923 to reaching the final stage of integrating nuclear energy into its supply mix by 2023. This thesis investigates the relationship between the transformation of energy sources and the economic structural transformation in Turkey, including the directionality of this relationship and the underlying influencing factors. To quantitatively assess structural transformation, the Structural Transformation Index (STI) methodology is employed, utilizing the Norm of Absolute Value Index (NAV) for calculation purposes. Transformation rates were computed using data provided by the Turkish Statistical Institute (TURKSTAT) covering the period from 1923 to 2023. The findings are then analyzed in conjunction with data from the Ministry of Energy and Natural Resources (MENR) to model the interrelation between energy diversification and structural economic change. The results of the study indicate that changes in energy source utilization serve both as a driving factor and as a direct outcome of the structural transformation process. The increasing GDP shares of the industrial and service sectors have contributed to a diversification of energy sources and an expansion of their application areas. Conversely, the diversification of energy resources has influenced sectoral productivity, thereby affecting the redistribution of sectoral shares within the national economy.
dc.identifier.endpage127
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=ftqJzTasnJUH9hg-S5861umHTfuX_ahCmrnWDIYC2e1X1qwcloUK2sFuNzypRMqJ
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/106934
dc.identifier.yoktezid965338
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260224
dc.subjectEkonomi
dc.subjectEconomics
dc.subjectEnerji
dc.titleTürkiye'de enerji kaynaklarının değişimi ve ekonomik yapısal dönüşüm
dc.title.alternativeEnergy transition and economic structural transformation in Türkiye
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu