Körfez Savaşı döneminde Türk dış politikası: Neoklasik realizm açısından bir analiz

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.advisorTorun, Abdullah
dc.contributor.authorÇevik, Havva
dc.date.accessioned2026-02-24T13:02:58Z
dc.date.available2026-02-24T13:02:58Z
dc.date.issued2025
dc.departmentSosyal Bilimler Enstitüsü, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
dc.description.abstractBu çalışma, 1990–1991 Körfez Savaşı sürecinde Türkiye'nin izlediği dış politikayı neoklasik realizm kuramsal perspektifiyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Neoklasik realizm, devletlerin dış politika davranışlarını sadece uluslararası sistemdeki güç dengeleriyle değil, aynı zamanda iç politika dinamikleri, lider algıları ve devlet kapasitesi gibi unsurlarla birlikte ele alır. Bu doğrultuda tezde, Türkiye'nin Körfez Savaşı'na yönelik tutumu hem sistemik düzeyde (Soğuk Savaş sonrası güç dengesi, ABD öncülüğündeki koalisyonun etkisi) hem de üniter düzeyinde (Turgut Özal'ın liderliği, ordu ve bürokrasinin rolü, kamuoyu etkisi) çok boyutlu olarak incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, Türkiye'nin geleneksel ihtiyatlı dış politika çizgisinden saparak daha proaktif ve risk alan bir tutum geliştirdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın liderlik tarzı, Türk dış politikasında sistemik baskılar ile içsel dinamikler arasındaki etkileşimi görünür kılmıştır. Ordu ve bürokrasi içindeki çekinceler, ekonomik kaygılar ve kamuoyu baskısı ise dış politikada karar alma süreçlerini sınırlandırıcı faktörler olarak öne çıkmıştır. Bu çerçevede, Körfez Savaşı süreci Türkiye'nin dış politika yapımında karar alıcı algılarının, devlet kapasitesinin ve toplumsal faktörlerin sistemik koşullar ile birlikte nasıl şekillendirici rol oynadığını göstermektedir. Sonuç olarak, Türkiye'nin Körfez Savaşı sürecindeki deneyimi, neoklasik realizmin orta ölçekli devletlerin dış politikalarını açıklamada güçlü bir analitik araç sunduğunu teyit etmektedir. Bu çalışma, Türkiye'nin savaş dönemindeki dış politika yönelimlerinin yalnızca güç dengeleriyle değil, aynı zamanda içsel siyasal, ekonomik ve toplumsal dinamiklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Neoklasik realizm, Türkiye, Körfez Savaşı, dış politika, lider algısı, iç politika dinamikleri.
dc.description.abstractThis study aims to analyze Turkey's foreign policy during the 1990–1991 Gulf War through the theoretical lens of neoclassical realism. Neoclassical realism examines state foreign policy behavior not only by considering the distribution of power in the international system but also by incorporating factors such as domestic political dynamics, leader perceptions, and state capacity. Accordingly, this thesis offers a multi-dimensional examination of Turkey's stance toward the Gulf War at both the systemic level (the post-Cold War balance of power, the influence of the US-led coalition) and the unit level (Turgut Özal's leadership, the role of the military and bureaucracy, and the effect of public opinion). The findings of the research reveal that Turkey deviated from its traditional cautious foreign policy line and adopted a more proactive and risk-taking approach. Specifically, President Turgut Özal's leadership style highlighted the interaction between systemic pressures and internal dynamics in Turkish foreign policy. However, reservations within the military and bureaucracy, economic concerns, and public opinion pressures emerged as constraining factors in the foreign policy decision-making processes. In this context, the Gulf War period demonstrates how decision-maker perceptions, state capacity, and societal factors, alongside systemic conditions, played a formative role in Turkey's foreign policy formulation. In conclusion, Turkey's experience during the Gulf War confirms that neoclassical realism provides a powerful analytical tool for explaining the foreign policies of middle-sized states. This study demonstrates that Turkey's foreign policy orientations during the war must be evaluated not only through the lens of the balance of power but also in conjunction with internal political, economic, and societal dynamics. Keywords: Neoclassical Realism, Turkey, Gulf War, Foreign Policy, Leader Perception, Domestic Political Dynamics.
dc.identifier.endpage95
dc.identifier.startpage1
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CtwiQkYvArAb95Ufpfs_vnNMkc6Mc7NVtEEyhoppe_cyZ7AepySmATfR-zj4Zn1n
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/107031
dc.identifier.yoktezid982821
dc.language.isotr
dc.publisherİnönü Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260224
dc.subjectUluslararası İlişkiler
dc.subjectInternational Relations
dc.titleKörfez Savaşı döneminde Türk dış politikası: Neoklasik realizm açısından bir analiz
dc.title.alternativeTurkish foreign policy during the Gulf War: An analysis from the perspective of neoclassical realism
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar

Koleksiyon

Sosyal Bilimler Enstitüsü Tez Koleksiyonu