Mevlana ve Dostoyevski'de varoluşçu eğilimler
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Varoluş probleminin izi Antik felsefeye kadar sürülebilse de kavramın bir felsefe anlayışının merkezine yerleşmeye başlaması 19. Yüzyılda Nietzsche ve Kierkegaard ile başlar. 20. Yüzyıla gelindiğinde ise Kierkegaard ve Dostoyevski, çağın başat felsefi anlayışına dönüşen varoluşçu felsefedeki iki temel eğilime; teist ve ateist varoluşçuluğa ruh veren iki filozof olarak karşımıza çıkarlar. Dostoyevski her ne kadar 19. Yüzyılın edebi anlayışına damga vursa da eserlerinde varoluşçu felsefeye ilham kaynağı olan pek çok düşünceyi de serimler. Öte yandan 13. yüzyılda yaşamış olan Mevlana mistik bir düşünür olarak anılmakla birlikte varlık, insan ve Tanrı üzerine ortaya koyduğu düşüncelerinde yoğun bir şekilde varoluşçu eğilimler gözlemek mümkündür. Varoluşçu düşüncelerini mukayeseli bir tarzda ele aldığımız Mevlana'nın Doğu dünyasına, Dostoyevski'nin ise Batı dünyasına ve değerlerine karşılık geldiğini ileri sürmek mümkündür. Bu yüzden çalışma boyunca iki dünya görüşü arasındaki gerilime de işaret etmek yararlı olacaktır. Her iki düşünürün varoluşçu eğilimlerini karşılaştırmalı bir şekilde ele aldığımız tezimizde öncelikle varoluşçu felsefenin temel kavram çatıları ele alınacak ve daha sonra bu kavramların ışığında Mevlana ve Dostoyevski'deki varoluşçu eğilimlere yoğunlaşılacaktır. Son olarak her iki filozofun düşüncelerinin bir mukayesesi yapılacaktır. Bu bağlamda çalışmamızın Birinci bölümde öncelikle varoluşçu felsefenin kavramsal çerçevesini çizmek için Kierkegaard'dan Sartre'a dek pekçok varoluşçu filozofun görüşleri, detaylar da verilerek sergilenecektir. Bu serimlemede Teist ve ateist varoluşçular birlikte ele alınırken farklara da işaret etmek gerekli görülmektedir. Tezin ikinci bölümünde Mevlana'nın varoluşçuluğa temel teşkil ettiği düşünülen fikirlerini açığa çıkarmak hedeflenmiştir. Mevlana için izlenen bu yöntem, üçüncü bölümde Dostoyevski için de gözetilecektir. Çalışmanın son bölümünde ise kendi kültürümüzden olan Mevlana ile Dostoyevski mukayeseli olarak ele alınacaktır. Her iki düşünürün, varoluş felsefesi açıklanırken sanat, şiir ve edebiyatın yarattığı olanaklar da işaret edilecektir. Varoluşçu felsefe, kendine has kavramları olan bir felsefedir. Bu düşünce bireyin, hiçbir engele takılmadan kendini var etmesini savunur. Varoluş ve öz gibi kavramlar başta gelir. Bu yüzden hareket noktamız, Sartre'ın "varoluş özden önce gelir" sözü olacaktır. Bu dünyaya bırakılan insan, kendi özünü kendisi gerçekleştirecektir. Mevlana ve Dostoyevski'nin de böylesi bir dünya görüşüyle ilişkili olduğu söylenebilir. Dolayısıyla her iki düşünürün, varoluşu gerçekleştirirken birey, yaşam, aşk, yalnızlık, ölüm, özgürlük ve Tanrı gibi kavramlardan yararlandıklarını görüyoruz. Tez boyunca bu kavramların izi sürülecektir. Anahtar Kelimeler: Varoluşçu felsefe, Sartre, Mevlana, Dostoyevski, sıkıntı, yabancılık, öz, deneycilik, din, inanç, iman, ilahi aşk...
Even though we can track the problem of existence until ancient philosophy the starting point of it becoming a philosophical understanding was in 19th century with Nietzsche and Kierkegaard. By the 20th century dostoyevski and kierkegaad is the dominant names in philosophy. They are the ones who gave soul to the two basis tendency in existentialism and those are theism and atheism. Even though Dostoyevski makes a mark at 19th centuries literal understanding he also explains a lot of ideas which are the inspirations of existentialist philosophy. On the other hand Mevlana who lived in 13th century is remembered as a mystic philosopher. In his thoughts about humans and God you can clearly see existentialist tendencies. When we compare existentialist ideas we can see that Mevlana represents the East and Dostoyevski represents the West. So in this thesis thats also a point we will be pointing out. In our thesis which we compare those two philosophers existentialist tendencies first we will discuss the basis concepts of the existentialist philosophy then in the light of those we will focus on the thoughts of Mevlana and Dostoyevski. Lastly we will compare both philosophers thoughts. And to explain that in the first part from kierkegaad to Satre a lot of philosophers thoughts will be mentioned in a detailed way. In this summary while discussing theist and atheist existentialists together its also important to point out the differences. In the second chapter of the thesis, Mevlana's ideas which are thought to be the fundamental to existentialism are explored. The same method is followed in the third chapter dedicated to Dostoyevsky. The last chapter is a comparative study of Dostoyevsky and Mevlana who is a prominent figure of our culture. Existentialist philosophy of both philosophers are explained together with the potentials of art, poetry and literature. Existentialism is a philosophy having some distinctive notions. This thought advocates that individuals must shape themselves by existing without hindered by anything else. Primary concepts are existence and essence. Therefore our starting point is Sartrean claim of "existence precedes essence". Man thrown into the world realizes his own essence. It can be argued that thoughts of Mevlana and Dostoyevsky is releated to such world view. So that both philosophers use concepts like individual, life, love, loneliness, death, freedom and god, while realizing existence. These concepts will be traced throughout the thesis. Key Words: Existentialism, Sartre, Mevlana, Dostoyevki, angst, alienation, essence, experimentalism, religion, belief, faith, divine love…
Even though we can track the problem of existence until ancient philosophy the starting point of it becoming a philosophical understanding was in 19th century with Nietzsche and Kierkegaard. By the 20th century dostoyevski and kierkegaad is the dominant names in philosophy. They are the ones who gave soul to the two basis tendency in existentialism and those are theism and atheism. Even though Dostoyevski makes a mark at 19th centuries literal understanding he also explains a lot of ideas which are the inspirations of existentialist philosophy. On the other hand Mevlana who lived in 13th century is remembered as a mystic philosopher. In his thoughts about humans and God you can clearly see existentialist tendencies. When we compare existentialist ideas we can see that Mevlana represents the East and Dostoyevski represents the West. So in this thesis thats also a point we will be pointing out. In our thesis which we compare those two philosophers existentialist tendencies first we will discuss the basis concepts of the existentialist philosophy then in the light of those we will focus on the thoughts of Mevlana and Dostoyevski. Lastly we will compare both philosophers thoughts. And to explain that in the first part from kierkegaad to Satre a lot of philosophers thoughts will be mentioned in a detailed way. In this summary while discussing theist and atheist existentialists together its also important to point out the differences. In the second chapter of the thesis, Mevlana's ideas which are thought to be the fundamental to existentialism are explored. The same method is followed in the third chapter dedicated to Dostoyevsky. The last chapter is a comparative study of Dostoyevsky and Mevlana who is a prominent figure of our culture. Existentialist philosophy of both philosophers are explained together with the potentials of art, poetry and literature. Existentialism is a philosophy having some distinctive notions. This thought advocates that individuals must shape themselves by existing without hindered by anything else. Primary concepts are existence and essence. Therefore our starting point is Sartrean claim of "existence precedes essence". Man thrown into the world realizes his own essence. It can be argued that thoughts of Mevlana and Dostoyevsky is releated to such world view. So that both philosophers use concepts like individual, life, love, loneliness, death, freedom and god, while realizing existence. These concepts will be traced throughout the thesis. Key Words: Existentialism, Sartre, Mevlana, Dostoyevki, angst, alienation, essence, experimentalism, religion, belief, faith, divine love…
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Felsefe, Philosophy
