Pamuk liflerinin roselle (hibiskus sabdariffa) bitkisi özütü ileboyanabilirliğinde, yüzey özelliklerinin etkisi ve fizikokimyasal değişkenlerin değerlendirilmesi

Küçük Resim Yok

Tarih

2025

Dergi Başlığı

Dergi ISSN

Cilt Başlığı

Yayıncı

İnönü Üniversitesi

Erişim Hakkı

info:eu-repo/semantics/openAccess

Özet

Kumaş üretimi ve renklendirilmesinin tarihi günümüzden yaklaşık olarak 5000 yıl öncesine kadar gitmektedir. Tarih boyunca kumaşların renklendirilmesinin amacı sadece estetik değil, aynı zamanda sosyal konumun veya sınıfın bir ifadesi olarak da kullanılmıştır. Bazı böcek ve bitkilerin kök, yaprak veya çiçeklerinden elde edilen doğal boyalar binlerce yıldır kıyafetleri ve diğer tekstil kumaşlarını ve deriyi boyamak için kullanılmaktadır. Ancak, doğal boyaların yün, pamuk ve deri gibi malzemelerin yüzeylerine tutunması ve kalıcı olması güç olduğundan yıkama ve kullanım koşullarından kaynaklı olarak zaman içerisinde rengi solmaktadır. Bu tez kapsamında, doğal pigmet olarak Roselle (kerkede) (HibiskusSabdariffa) bitkisi çiçeklerinin özütü kullanılarak mordanlama ve yüzey modifikasyonuyla yapılan boyamaların haslığına yüzey modifikasyonu, iyon şiddeti, sıcaklık ve pH gibi fizikokimyasal değişkenlerin etkisi araştırılmıştır. Bu bağlamda, pamuk iplik ve kumaşların yüzeyi mordanlama kimyasallarına alternatif olarak poliamin modfikasyonuyla katyonik hale getirilmiş ve ayrıca, pamuk liflerinin yüzeyleri 1,4-butan sültone ile modifiye edilerek doğal pigmentlerin selüloz yüzeyine reaktif boya gibi kovalent olarak bağlanması sağlanmıştır. Değişik mordanlama kimyasallarıyla yapılan boyamalarda farklı renkler oluşmasına rağmen poliamin ve 1,4-butan sültone ile yapılan yüzey modifikasyonlarından sonra yapılan boyamalarda sabit, parlak ve haslığı yüksek boyamalar elde edilmiştir.
The fabric production and coloring history dates back to approximately 5000 years ago. Throughout history, the purpose of coloring fabrics has not only been aesthetic, but also an expression of social status or class. Natural dyes obtained from the roots, leaves or flowers of some insects and plants have been used for thousands of years to dye clothes, other textile fabrics and leather. However, since natural dyes have difficulty adhering to the surfaces of materials such as wool, cotton and leather and being permanent, their colors fade over time due to washing and usage conditions. Within the scope of this thesis, the effects of physicochemical variables such as surface modification, ionic strength, temperature and pH on the fastness of dyeings made by mordanting and surface modification using the extract of Roselle (kerkede) (Hibiscus Sabdariffa) plant flowers as a natural pigment were investigated. In this context, the surface of cotton yarns and fabrics was made cationic by polyamine modification as an alternative to mordanting chemicals and also, the surfaces of cotton fibers were modified with 1,4-butane sultone to enable natural pigments to be covalently bound to the cellulose surface like reactive dyes. Although different colors were formed in the dyeings made with different mordanting chemicals, fixed, bright and high-fastness dyeings were obtained in the dyeings made after surface modifications made with polyamine and 1,4- butane sultone.

Açıklama

Anahtar Kelimeler

Kimya, Chemistry

Kaynak

WoS Q Değeri

Scopus Q Değeri

Cilt

Sayı

Künye