Türkçe ders kitaplarının mizah ögeleri ve kuramları açısından incelenmesi
Yükleniyor...
Dosyalar
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkçe ders kitaplarında yer alan mizahî metinlerin mizah ögeleri ile kuramları açısından ne tür özellikler taşıdığını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda, araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın materyalini 2023-2024, 2024-2025, 2025-2026 eğitim-öğretim yılları kapsamında devlet okullarında okutulan 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları ile özel okullar arasında tema, metin, etkinlik ve kazanımların işlenişi bakımından Türkçe Dersi Öğretim Programı'na uygun olduğu saptanan TED Yayınları 5, 6, 7 ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları oluşturmaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemine uygun biçimde geçerlik ve güvenirlik düzeyi, güven duyulabilirlik (trustworthiness) ölçütleri üzerinden bütüncül olarak ele alınmıştır. Veri toplama süreci uzman görüşüne dayalı olarak sürdürülmüş, uzman görüşleri güven duyulabilirlik (trustworthiness) analizine tabi tutulmuştur. Güvenirliği sağlanan, bilimsel açıdan tutarlı olduğu görülen veriler, mizah ögeleri ve kuramları açısından içerik analizi teknikleri kullanılarak ayrıntılı bir şekilde çözümlenmiştir. Araştırma, Türkçe ders kitaplarında mizahın güldürü unsuru olmanın ötesinde öğrencilerin dil becerilerini, bilişsel gelişimini, motivasyonunu, eleştirel düşünme yetkinliğini, kültür aktarımını ve değerler eğitimini destekleyen çok boyutlu bir araç olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında mizah temelli yaklaşımların güçlendiğini ve öğrenmeyi eğlenceli, kalıcı ve öğrenci merkezli hâle getirdiğini göstermektedir. Bu sonuçlardan hareketle, Türkçe dersi öğretim programları ve ders kitaplarında mizahın eğitsel bir araç olarak planlı ve yaygın biçimde kullanılmasının öğrencilerin dil becerilerini, motivasyonlarını ve öğrenme sürecine katılımlarını arttıracağı düşünülmektedir. Ders kitabı hazırlama sürecinde mizah ögelerinin, sınıf düzeylerinin bilişsel ve duyuşsal özellikleri dikkate alınarak kademeli bir yapı içinde planlanması, mizahî metinlerin yapılandırılmasında düşünme ve yorumlama potansiyelinin gözetilmesi önerilerinde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Mizah Kuramları, Mizah Ögeleri, Türkçe Ders Kitabı.
The purpose of this study is to investigate the characteristics of humorous texts in Turkish textbooks in terms of humor elements and theories. To this end, a case study design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The material for the study consists of Turkish textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 taught in public schools and private schools for the 2023-2024, 2024-2025, 2025-2026 academic years in state schools, as well as TED Publication's 5th, 6th, 7th, and 8th grade Turkish textbooks, which were found to be consistent with the Turkish Language Teaching Program in terms of theme, text, activities, and learning outcomes. In this study, validity and reliability levels were comprehensively addressed in accordance with qualitative research methods, based on trustworthiness criteria. The data collection process was based on expert opinion, and expert opinions were subjected to trustworthiness analysis. Data that was found to be reliable and scientifically consistent was analyzed in detail using content analysis techniques in terms of humor elements and theories. The research reveals that humor in Turkish textbooks is used as a multidimensional tool that supports student's language skills, cognitive development, motivation, critical thinking skills, cultural transmission, and values education, beyond simply being an element of laughter. The findings show that humor-based approaches have been strengthened within the scope of the Turkey Century Education Model, making learning enjoyable, lasting, and student-centered. Based on these results, it is believed that the planned and widespread use of humor as an educational tool in Turkish language teaching programs and textbooks will increase students' language skills, motivation, and participation in the learning process. Recommendations have been made that humor elements should be planned in a gradual structure during the textbook preparation process, taking into account the cognitive and affective characteristics of grade levels, and that the potential for reflection and interpretation should be considered in the structuring of humorous texts. Keywords: Humor Theories, Elements of Humor, Turkish Textbook.
The purpose of this study is to investigate the characteristics of humorous texts in Turkish textbooks in terms of humor elements and theories. To this end, a case study design, one of the qualitative research methods, was used in the study. The material for the study consists of Turkish textbooks for grades 5, 6, 7, and 8 taught in public schools and private schools for the 2023-2024, 2024-2025, 2025-2026 academic years in state schools, as well as TED Publication's 5th, 6th, 7th, and 8th grade Turkish textbooks, which were found to be consistent with the Turkish Language Teaching Program in terms of theme, text, activities, and learning outcomes. In this study, validity and reliability levels were comprehensively addressed in accordance with qualitative research methods, based on trustworthiness criteria. The data collection process was based on expert opinion, and expert opinions were subjected to trustworthiness analysis. Data that was found to be reliable and scientifically consistent was analyzed in detail using content analysis techniques in terms of humor elements and theories. The research reveals that humor in Turkish textbooks is used as a multidimensional tool that supports student's language skills, cognitive development, motivation, critical thinking skills, cultural transmission, and values education, beyond simply being an element of laughter. The findings show that humor-based approaches have been strengthened within the scope of the Turkey Century Education Model, making learning enjoyable, lasting, and student-centered. Based on these results, it is believed that the planned and widespread use of humor as an educational tool in Turkish language teaching programs and textbooks will increase students' language skills, motivation, and participation in the learning process. Recommendations have been made that humor elements should be planned in a gradual structure during the textbook preparation process, taking into account the cognitive and affective characteristics of grade levels, and that the potential for reflection and interpretation should be considered in the structuring of humorous texts. Keywords: Humor Theories, Elements of Humor, Turkish Textbook.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Kaynak
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
Künye
Kaçmaz, G. (2026). Türkçe ders kitaplarının mizah ögeleri ve kuramları açısından incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. 1-344 ss.
