Metin Önal Mengüşoğlu'nun roman ve hikâyelerinde tema ve yapı
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu çalışma, çağdaş Türk edebiyatının önemli isimlerinden Metin Önal Mengüşoğlu'nun roman ve hikâyelerini tema ve yapı unsurları bakımından incelemektedir. Tezde, Tanzimat'tan günümüze uzanan süreçte Türk roman ve hikâyesinin geçirdiği aşamalar kısaca ele alınmış, bu tarihsel birikimin Mengüşoğlu'nun sanat anlayışını besleyen bir arka plan oluşturduğu vurgulanmıştır. Mengüşoğlu'nun hayatı, edebî kişiliği ve eserleri incelendiğinde onun sanatsal üretimini şekillendiren en temel unsurların İslami duyarlılık, geleneksel değerler, tarih bilinci ve modernleşme karşısındaki eleştirel tavır olduğu görülmektedir. Çalışmada Yerler Mühürlendi romanı ile Dr. S, Gâvur Kayırıcılar ve İstanbul Hikâyeleri hikâyeleri hem tematik hem de yapı bakımından analiz edilmiştir. Tematik açıdan bakıldığında eserlerin bireysel ve toplumsal çatışma, yabancılaşma, yalnızlık, aidiyet, iç hesaplaşma, mücadele, insan-şehir ilişkisi, insan-doğa ilişkisi, geleneksel yaşam, modernleşme gibi temaların yoğun bir şekilde işlendiği görülmektedir. Bu bağlamda yazar; eserlerini, bireyin manevi arayışlarını ve içsel yalnızlığını, toplumsal çözülüş, modernleşmenin yarattığı kimlik bunalımı ve geleneksel değerlerin aşınması gibi temalarla iç içe kurgulamıştır. Yapısal açıdan bakıldığında ise Mengüşoğlu'nun eserlerinde parçalı kurgu, geriye dönüşler, iç monologlar ve farklı bakış açıları öne çıkmaktadır. Olay örgüsünün doğrusal bir çizgide gelişmediği, zamanın geçmiş-şimdi arasında gidip gelen çok katmanlı bir yapıda kullanıldığı belirlenmiştir. Şahıs kadrosunun çeşitliliği, mekânların özellikle Harput, Elâzığ, İstanbul ve taşra hayatı üzerinden kurgulanması, yazarın eserlerinde hem bireysel hem de toplumsal bir hafızayı inşa etme amacını göstermektedir. Dil ve üslup bakımından ise yerel ağız unsurlarına, halk söyleyişlerine ve sade-betimleyici bir anlatıma yer verilmesi, yazarın eserlerine özgün bir ifade gücü kazandırmıştır. Anahtar Kelimeler: Metin Önal Mengüşoğlu, tema, yapı, roman, hikâye.
This study examines the novels and short stories of Metin Önal Mengüşoğlu, a prominent figure in contemporary Turkish literature, in terms of their themes and structure. The thesis briefly examines the stages that Turkish novels and short stories have undergone, from the Tanzimat period to the present day, emphasizing how this historical heritage forms a background that nourishes Mengüşoğlu's artistic understanding. An examination of Mengüşoğlu's life, literary personality, and works reveals that the most fundamental elements shaping his artistic production are Islamic sensitivity, traditional values, historical awareness, and a critical stance against modernization. The study analyzes in detail thematic and structural aspects of his novel Yerler Mühürlendi and the short stories Dr. S, Gâvur Kayırıcılar, and İstanbul Hikâyeleri. From a thematic perspective, the works intensely explore themes such as individual and social conflict, alienation, loneliness, belonging, internal reckoning, struggle, the relationship between man and the city, the relationship between man and nature, traditional life, and modernization. In this context, the author states: His works are interwoven with themes such as the individual's spiritual quest and inner loneliness, social disintegration, the identity crisis brought on by modernization, and the erosion of traditional values. From a structural perspective, Mengüşoğlu's works are characterized by fragmented plots, flashbacks, internal monologues, and different perspectives. It has been determined that the plot does not develop linearly, but rather uses a multilayered structure that oscillates between past and present. The diversity of the characters and the fictionalization of settings, particularly Harput, Elâzığ, Istanbul, and rural life, demonstrate the author's aim to construct both individual and collective memory in his works. In terms of language and style, the use of local dialect elements, folk expressions, and a simple, descriptive narrative lend the author's works a unique expressive power. Keywords: Metin Önal Mengüşoğlu, theme, structure, novel, story.
This study examines the novels and short stories of Metin Önal Mengüşoğlu, a prominent figure in contemporary Turkish literature, in terms of their themes and structure. The thesis briefly examines the stages that Turkish novels and short stories have undergone, from the Tanzimat period to the present day, emphasizing how this historical heritage forms a background that nourishes Mengüşoğlu's artistic understanding. An examination of Mengüşoğlu's life, literary personality, and works reveals that the most fundamental elements shaping his artistic production are Islamic sensitivity, traditional values, historical awareness, and a critical stance against modernization. The study analyzes in detail thematic and structural aspects of his novel Yerler Mühürlendi and the short stories Dr. S, Gâvur Kayırıcılar, and İstanbul Hikâyeleri. From a thematic perspective, the works intensely explore themes such as individual and social conflict, alienation, loneliness, belonging, internal reckoning, struggle, the relationship between man and the city, the relationship between man and nature, traditional life, and modernization. In this context, the author states: His works are interwoven with themes such as the individual's spiritual quest and inner loneliness, social disintegration, the identity crisis brought on by modernization, and the erosion of traditional values. From a structural perspective, Mengüşoğlu's works are characterized by fragmented plots, flashbacks, internal monologues, and different perspectives. It has been determined that the plot does not develop linearly, but rather uses a multilayered structure that oscillates between past and present. The diversity of the characters and the fictionalization of settings, particularly Harput, Elâzığ, Istanbul, and rural life, demonstrate the author's aim to construct both individual and collective memory in his works. In terms of language and style, the use of local dialect elements, folk expressions, and a simple, descriptive narrative lend the author's works a unique expressive power. Keywords: Metin Önal Mengüşoğlu, theme, structure, novel, story.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
