Hint alt kıta medreselerinde Arapça öğretimi: Diyobend Daru'l Ulûm örneği
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İnönü Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/closedAccess
Özet
Bu çalışma, Hint alt kıtasında Arapça öğretiminin tarihî gelişimini ve bu geleneğin modern dönemde en etkili temsilcisi olan Diyobend Daru'l Ulûm Medresesi örneğinde aldığı kurumsal biçimi incelemektedir. Tezin birinci bölümünde, Hint alt kıtasının terminolojik kökeni, etimolojisi, coğrafî sınırları ve tarihî arka planı ele alınmış; bölgenin siyasal yapısı, dilsel çeşitliliği ve özellikle Urduca'nın İslâmî ilimlerdeki rolü değerlendirilmiştir. Gazneliler, Delhi Sultanlığı ve Babürlüler dönemlerinde teşekkül eden ilmî miras ile İngiliz sömürgeciliğinin medreseler üzerindeki etkisi analiz edilerek Diyobend'in doğduğu tarihî zemin ortaya konulmuştur. İkinci bölüm, Arapça öğretiminin bölgedeki seyrini sistematik olarak incelemekte; İslâm dünyasında medresenin ortaya çıkışından başlayarak Hint alt kıtasındaki dil eğitiminin tarihsel dönüşümü ele alınmaktadır. Bu çerçevede Gazneliler'den İngiliz sömürge dönemine kadar Arapçanın tedris sistemindeki konumu açıklanmış; 1857 sonrasında Diyobend, Aligarh, Nedvetu'l-Ulemâ ve Medresetü'l-İslâh gibi hareketlerin eğitim anlayışları karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise Diyobend medresesinin kuruluşu, fikrî arka planı, idarî yapısı ve müfredat düzeni ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. Özellikle Dirâsetü'l-Fazîla (Âlimiyye) programı ekseninde Arapça öğretiminin metin merkezli ve tedrîcî yapısı; sarf, nahiv, belâgat ve edebiyat alanlarında okutulan temel klasik eserlerin pedagojik işlevi analiz edilmiştir. Bulgular, Diyobend'in Arapçayı sadece bir dil değil, İslâmi düşüncenin anlaşılmasında temel bir ilmi omurga olarak konumlandırdığını göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, Hint alt kıtasındaki Arapça tedris geleneğinin bütüncül bir resmini sunmakta ve Diyobend modelinin modern dönemdeki ilmî sürekliliğini ortaya koymaktadır.
This dissertation examines the historical development of Arabic language instruction in the Indian subcontinent and analyzes its most influential modern institutional expression through the case of Dar al Uloom Deoband. The first chapter explores the terminological origins, etymology, geographical boundaries, and historical background of the subcontinent, offering an overview of its political structures, linguistic diversity, and particularly the role of Urdu as a medium of Islamic scholarship. It further evaluates the intellectual legacy shaped under the Ghaznavids, Delhi Sultanate, and Mughals, as well as the impact of British colonial policies on Islamic education, thereby providing the contextual framework in which Deoband emerged. The second chapter systematically traces the evolution of Arabic teaching in the region, beginning with the early madrasa tradition in the Islamic world. It analyzes the place of Arabic within the pedagogical systems of various Muslim dynasties and examines the transformations it underwent during the colonial period. Comparative attention is given to major Islamic educational movements—Deoband, Aligarh, Nadwat al-Ulama, and Madrasa-i Islah—highlighting their approaches to language pedagogy and intellectual reform. The third chapter offers a detailed study of Deoband's founding philosophy, institutional structure, administrative organization, and curricular design. Emphasis is placed on the Dirasat al-Fadila (?limiyya) program, focusing on its text-centered and gradational method of Arabic instruction. Core classical works in morphology, syntax, rhetoric, and literature are examined in terms of their pedagogical functions. The findings demonstrate that Deoband regards Arabic not merely as a language, but as the essential epistemological framework for understanding Islamic scholarship. Overall, the study presents a comprehensive portrait of Arabic education in the subcontinent and highlights the enduring scholarly significance of the Deoband model.
This dissertation examines the historical development of Arabic language instruction in the Indian subcontinent and analyzes its most influential modern institutional expression through the case of Dar al Uloom Deoband. The first chapter explores the terminological origins, etymology, geographical boundaries, and historical background of the subcontinent, offering an overview of its political structures, linguistic diversity, and particularly the role of Urdu as a medium of Islamic scholarship. It further evaluates the intellectual legacy shaped under the Ghaznavids, Delhi Sultanate, and Mughals, as well as the impact of British colonial policies on Islamic education, thereby providing the contextual framework in which Deoband emerged. The second chapter systematically traces the evolution of Arabic teaching in the region, beginning with the early madrasa tradition in the Islamic world. It analyzes the place of Arabic within the pedagogical systems of various Muslim dynasties and examines the transformations it underwent during the colonial period. Comparative attention is given to major Islamic educational movements—Deoband, Aligarh, Nadwat al-Ulama, and Madrasa-i Islah—highlighting their approaches to language pedagogy and intellectual reform. The third chapter offers a detailed study of Deoband's founding philosophy, institutional structure, administrative organization, and curricular design. Emphasis is placed on the Dirasat al-Fadila (?limiyya) program, focusing on its text-centered and gradational method of Arabic instruction. Core classical works in morphology, syntax, rhetoric, and literature are examined in terms of their pedagogical functions. The findings demonstrate that Deoband regards Arabic not merely as a language, but as the essential epistemological framework for understanding Islamic scholarship. Overall, the study presents a comprehensive portrait of Arabic education in the subcontinent and highlights the enduring scholarly significance of the Deoband model.
Açıklama
23.06.2026 tarihine kadar kullanımı yazar tarafından kısıtlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Din, Religion, Eğitim ve Öğretim
