İran’da Alman Nüfuz Mücadelesi (1870-1914)
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
XIX. yüzyıl boyunca İngiltere ve Rusya’nın nüfuz mücadelesine sahne olan İran, bu güçlerin elinde yarı sömürge durumuna düşmüştü. Bu güçlere karşı dengeleyici üçüncü bir aktör arayışına giren İran, 1871’de milli birliğini sağlayarak tarih sahnesine çıkan Almanya’yı potansiyel bir müttefik olarak değerlendirmiştir. Ancak İran’ın Almanya ile yakınlaşma çabalarına rağmen Almanya, Prens Bismarck’ın ölümüne kadar Avrupa’daki siyasi denklemi lehine çevirme politikasına yoğunlaştığı için Avrupa haricindeki bölgelerle çok ilgilenmemiştir. 1890’dan sonra Prens Bismarck’ın dengeci ve uzlaşıyı esas alan rasyonel dış politikasını terk eden Almanya, genişleme siyasetini esas alınca özellikle bu dönemde henüz sömürgeleştirilmemiş zengin kaynaklara sahip imparatorluklara yönelmiştir. Bu çerçevede nüfuz alanı olarak Osmanlı ve İran devletlerine yönelen Almanya bu bölgelerde askerî güçten ziyade yumuşak gücüyle nüfuz etmeye çalışmıştır. Osmanlı Devleti’ne karşı takip etmiş olduğu siyasetin bir uzantısı olarak İran ile ilgilenen Almanya, özellikle İran’ın güney limanlarında ticaret ağları kurmuş, eğitim, demiryolu inşası ve maden çıkarma gibi alanlarda faaliyet göstermeye çalışmıştır. İran, Almanya’yı bağımsızlık mücadelesinde destekleyici bir güç olarak değerlendirip bu bağlamda siyasi, ekonomik ve kültürel iş birliğini geliştirirken buna mukabil Almanya, ilişkilere konjonktürel yaklaşmıştır. Almanya’nın İran politikası, stratejik bir ittifaktan ziyade dönemin koşullarına dayalı ekonomik çıkarları odağına alan bir politikaydı. Almanya’nın İran’daki faaliyetleri, İngiltere ve Rusya’nın tepkisine yol açıp iki gücü Almanya’ya karşı ittifak kurmaya zorlamış olsa da Almanya bu güçlerle karşı karşıya gelmemek için temkinli bir siyaset izlemiştir. Hatta Almanya siyasi ve askeri olarak bu güçleri rahatsız etmemek adına İran ile imzaladığı anlaşmaların gereklerine bile uymamıştır. Sonuç olarak Almanya’nın İran’daki nüfuz mücadelesinin ekonomik kazanımlarla sınırlı kaldığı ve İran’ın siyasi bağımsızlığına doğrudan bir katkı sağlayamadığı görülmüştür. Bu çalışma tarihsel araştırma ve dokümantasyon yöntemi ile kaleme alınmıştır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Tarih, Uluslararası İlişkiler
Kaynak
Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
11
Sayı
1
