İran’da Alman Nüfuz Mücadelesi (1870-1914)

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorKaracan, Osman
dc.date.accessioned2026-04-04T13:14:57Z
dc.date.available2026-04-04T13:14:57Z
dc.date.issued2025
dc.departmentİnönü Üniversitesi
dc.description.abstractXIX. yüzyıl boyunca İngiltere ve Rusya’nın nüfuz mücadelesine sahne olan İran, bu güçlerin elinde yarı sömürge durumuna düşmüştü. Bu güçlere karşı dengeleyici üçüncü bir aktör arayışına giren İran, 1871’de milli birliğini sağlayarak tarih sahnesine çıkan Almanya’yı potansiyel bir müttefik olarak değerlendirmiştir. Ancak İran’ın Almanya ile yakınlaşma çabalarına rağmen Almanya, Prens Bismarck’ın ölümüne kadar Avrupa’daki siyasi denklemi lehine çevirme politikasına yoğunlaştığı için Avrupa haricindeki bölgelerle çok ilgilenmemiştir. 1890’dan sonra Prens Bismarck’ın dengeci ve uzlaşıyı esas alan rasyonel dış politikasını terk eden Almanya, genişleme siyasetini esas alınca özellikle bu dönemde henüz sömürgeleştirilmemiş zengin kaynaklara sahip imparatorluklara yönelmiştir. Bu çerçevede nüfuz alanı olarak Osmanlı ve İran devletlerine yönelen Almanya bu bölgelerde askerî güçten ziyade yumuşak gücüyle nüfuz etmeye çalışmıştır. Osmanlı Devleti’ne karşı takip etmiş olduğu siyasetin bir uzantısı olarak İran ile ilgilenen Almanya, özellikle İran’ın güney limanlarında ticaret ağları kurmuş, eğitim, demiryolu inşası ve maden çıkarma gibi alanlarda faaliyet göstermeye çalışmıştır. İran, Almanya’yı bağımsızlık mücadelesinde destekleyici bir güç olarak değerlendirip bu bağlamda siyasi, ekonomik ve kültürel iş birliğini geliştirirken buna mukabil Almanya, ilişkilere konjonktürel yaklaşmıştır. Almanya’nın İran politikası, stratejik bir ittifaktan ziyade dönemin koşullarına dayalı ekonomik çıkarları odağına alan bir politikaydı. Almanya’nın İran’daki faaliyetleri, İngiltere ve Rusya’nın tepkisine yol açıp iki gücü Almanya’ya karşı ittifak kurmaya zorlamış olsa da Almanya bu güçlerle karşı karşıya gelmemek için temkinli bir siyaset izlemiştir. Hatta Almanya siyasi ve askeri olarak bu güçleri rahatsız etmemek adına İran ile imzaladığı anlaşmaların gereklerine bile uymamıştır. Sonuç olarak Almanya’nın İran’daki nüfuz mücadelesinin ekonomik kazanımlarla sınırlı kaldığı ve İran’ın siyasi bağımsızlığına doğrudan bir katkı sağlayamadığı görülmüştür. Bu çalışma tarihsel araştırma ve dokümantasyon yöntemi ile kaleme alınmıştır.
dc.identifier.doi10.31592/aeusbed.1561993
dc.identifier.endpage58
dc.identifier.issn2149-0767
dc.identifier.issue1
dc.identifier.startpage41
dc.identifier.trdizinid1309239
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.31592/aeusbed.1561993
dc.identifier.urihttps://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1309239
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/107622
dc.identifier.volume11
dc.indekslendigikaynakTR-Dizin
dc.institutionauthorKaracan, Osman
dc.language.isotr
dc.relation.ispartofAhi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TR_20250329
dc.subjectTarih
dc.subjectUluslararası İlişkiler
dc.titleİran’da Alman Nüfuz Mücadelesi (1870-1914)
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu