Yaşlı Yetişkinlerde Bilişsel Performansın Belirleyicileri: Algılanan Stres ve Psikolojik Esneklik Arasındaki Etkileşim
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu çalışmanın amacı, yaşlı yetişkinlerde algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans arasın- daki karmaşık ilişkileri araştırmak ve sosyodemografik değişkenlerin algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans üzerindeki etkisini ele almaktır. Bu çalışma, yaşlı bireylerde bilişsel performansın ko- runması veya iyileştirilmesi, stresle başa çıkma ve psikolojik esnekliğin geliştirilmesiyle ilgili müdahaleler için temel bilimsel veriler sağlayabileceği için önemlidir. Araştırma, Türkiye’deki toplum sağlığı merkez- lerinden alınan ve 65 yaş ve üstü 207 katılımcıdan oluşan bir örneklem kullanılarak kesitsel olarak tasar- landı. Çalışmaya katılanların maksimum yaşı 92 yıl olarak belirlendi. Çalışmada kullanılan araçlar Kabul ve Eylem Anketi-II, Algılanan Stres Ölçeği ve Standardize Mini Mental Durum Muayenesi idi. Algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans arasında anlamlı ilişki bulundu. Daha yüksek eğitim düzeyi ve daha iyi ekonomik durum daha iyi bilişsel performansla ilişkiliyken, ileri yaş daha düşük bilişsel işlevselliği öngördü. Bilişsel işlev algılanan stres ile pozitif bir ilişki gösterirken, psikolojik esneklik algılanan stres ile negatif bir ilişki gösterdi. Benzer şekilde, bilişsel işlev de psikolojik esneklik ile ters bir ilişki gösterdi. Çok değişkenli analize göre yaş, eğitim ve ekonomik durum bilişsel işlevin belirleyicileri olarak önemli bir rol oynadı. Çalışma, yaş arttıkça hafif bilişsel bozukluk ve normal bilişsel işlevsellik olasılığının ciddi bilişsel bozukluğa kıyasla azaldığını gösterdi. Ayrıca, farklı eğitim seviyeleri arasında bilişsel işlevlerde önemli farklılıklar olduğuna işaret etmektedir. Sonuçlar, psikolojik esnekliğin yaşlı yetişkinler arasında bilişsel sağlığın korunmasında nasıl bir role sahip olabileceğinin altını çizmektedir. Psikolojik esnekliği artırmaya dayalı bu gibi müdahaleler, bu popülasyonda stres algısını azaltmak ve bilişsel performansı iyileştirmek için güçlü bir potansiyele sahip olabilir. Bu bulgular, yaşlı yetişkinlerde algılanan stresi azaltmak ve biliş- sel performansı iyileştirmek için psikolojik esnekliği artırmayı amaçlayan müdahalelerin geliştirilmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Özellikle, çalışmada vurgulanan stres ve bilişsel performans arasındaki pozitif ilişki, stresle ilgili müdahale programlarının yönünü de değiştirebilir.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Psikoloji, Psikiyatri
Kaynak
Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
14
Sayı
1
