Yaşlı Yetişkinlerde Bilişsel Performansın Belirleyicileri: Algılanan Stres ve Psikolojik Esneklik Arasındaki Etkileşim

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorYıldız, Erman
dc.contributor.authorHarmancı, Pınar
dc.date.accessioned2026-04-04T13:15:11Z
dc.date.available2026-04-04T13:15:11Z
dc.date.issued2025
dc.departmentİnönü Üniversitesi
dc.description.abstractBu çalışmanın amacı, yaşlı yetişkinlerde algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans arasın- daki karmaşık ilişkileri araştırmak ve sosyodemografik değişkenlerin algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans üzerindeki etkisini ele almaktır. Bu çalışma, yaşlı bireylerde bilişsel performansın ko- runması veya iyileştirilmesi, stresle başa çıkma ve psikolojik esnekliğin geliştirilmesiyle ilgili müdahaleler için temel bilimsel veriler sağlayabileceği için önemlidir. Araştırma, Türkiye’deki toplum sağlığı merkez- lerinden alınan ve 65 yaş ve üstü 207 katılımcıdan oluşan bir örneklem kullanılarak kesitsel olarak tasar- landı. Çalışmaya katılanların maksimum yaşı 92 yıl olarak belirlendi. Çalışmada kullanılan araçlar Kabul ve Eylem Anketi-II, Algılanan Stres Ölçeği ve Standardize Mini Mental Durum Muayenesi idi. Algılanan stres, psikolojik esneklik ve bilişsel performans arasında anlamlı ilişki bulundu. Daha yüksek eğitim düzeyi ve daha iyi ekonomik durum daha iyi bilişsel performansla ilişkiliyken, ileri yaş daha düşük bilişsel işlevselliği öngördü. Bilişsel işlev algılanan stres ile pozitif bir ilişki gösterirken, psikolojik esneklik algılanan stres ile negatif bir ilişki gösterdi. Benzer şekilde, bilişsel işlev de psikolojik esneklik ile ters bir ilişki gösterdi. Çok değişkenli analize göre yaş, eğitim ve ekonomik durum bilişsel işlevin belirleyicileri olarak önemli bir rol oynadı. Çalışma, yaş arttıkça hafif bilişsel bozukluk ve normal bilişsel işlevsellik olasılığının ciddi bilişsel bozukluğa kıyasla azaldığını gösterdi. Ayrıca, farklı eğitim seviyeleri arasında bilişsel işlevlerde önemli farklılıklar olduğuna işaret etmektedir. Sonuçlar, psikolojik esnekliğin yaşlı yetişkinler arasında bilişsel sağlığın korunmasında nasıl bir role sahip olabileceğinin altını çizmektedir. Psikolojik esnekliği artırmaya dayalı bu gibi müdahaleler, bu popülasyonda stres algısını azaltmak ve bilişsel performansı iyileştirmek için güçlü bir potansiyele sahip olabilir. Bu bulgular, yaşlı yetişkinlerde algılanan stresi azaltmak ve biliş- sel performansı iyileştirmek için psikolojik esnekliği artırmayı amaçlayan müdahalelerin geliştirilmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Özellikle, çalışmada vurgulanan stres ve bilişsel performans arasındaki pozitif ilişki, stresle ilgili müdahale programlarının yönünü de değiştirebilir.
dc.identifier.doi10.14744/JCBPR.2025.24037
dc.identifier.endpage30
dc.identifier.issn2146-9490
dc.identifier.issn2636-8765
dc.identifier.issue1
dc.identifier.startpage18
dc.identifier.trdizinid1336516
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.14744/JCBPR.2025.24037
dc.identifier.urihttps://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1336516
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/11616/107858
dc.identifier.volume14
dc.indekslendigikaynakTR-Dizin
dc.language.isoen
dc.relation.ispartofBilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TR_20250329
dc.subjectPsikoloji
dc.subjectPsikiyatri
dc.titleYaşlı Yetişkinlerde Bilişsel Performansın Belirleyicileri: Algılanan Stres ve Psikolojik Esneklik Arasındaki Etkileşim
dc.title.alternativeDeterminants of Cognitive Performance in Older Adults: Interplay Between Perceived Stress and Psychological Flexibility
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu